Praktyczny agoryzm, czyli da się, tylko jak

Zgadzamy się co do tego, że moralne jest, aby wszelkie relacje międzyludzkie opierały się na zasadzie dobrowolności. Możemy potraktować to jako podstawę naszych rozważań – bez uznania tego faktu dalsza dyskusja na temat korzystania ze środków ukradzionych przez państwo traci chyba sens.

Zdajemy sobie również sprawę z tego, że powszechne stosowanie zasady nieagresji w praktyce oznacza tworzenie społeczeństwa wolnościowego, libertariańskiego, agorystycznego – a zatem takiego, które członkowie (może nie wszyscy, ale wystarczająca liczba) działają wyłącznie w ramach woluntarystycznych relacji międzyosobowych.

Troska o zaistnienie takiego społeczeństwa to pewien cel, ideał bliski sercu każdego libertarianina. Może uda się go osiągnąć (zapewne przy współistnieniu marginalnego zjawiska prywatnej przestępczości) za naszego ziemskiego życia, może dokonają tego dopiero przyszłe pokolenia, kiedy sami będziemy już uczestnikami innej rzeczywistości. Tym niemniej żaden przyjaciel wolności nie powinien uciekać od pytania o to, jak w praktyce dążyć do realizacji, a przynajmniej przybliżenia wspólnego ideału.

Podążając za myślą Samuela E. Konkina III, moglibyśmy zdefiniować społeczeństwo w pełni agorystyczne jako takie, w którym nie istnieje i nie działa żaden funkcjonariusz państwowy. Do zaistnienia takiej sytuacji potrzeba, aby znaczna część osób tworzących daną wspólnotę żywiła silne przeświadczenie o prawdziwości aksjomatu nieagresji. Osoby żyjące w takiej społeczności, w takim środowisku same w naturalny sposób angażowałyby się we wzajemną współpracę na zasadach dobrowolności i kategorycznie odmawiałyby pracy, którą chciano by finansować z ukradzionych środków.

Gdyby przy istnieniu utrzymywały się jakieś niedobitki systemu etatystycznego, osoby nieprzekonane jeszcze argumentacją moralną mogłyby wziąć pod uwagę ekonomiczny aspekt zagadnienia. Z dużym prawdopodobieństwem takie same produkty lub usługi wykonywane w ramach dobrowolnej współpracy przyniosłyby im większe dochody finansowe. Zatem – kierując się w decyzji o wyborze zajęcia kryterium „opłacalności” materialnej – miałyby tendencję do zatrudniania się na podstawie dobrowolnych umów i kooperacji wyłącznie z firmami prywatnymi. Nie bez znaczenia pozostawałby społeczny wymiar działalności każdego człowieka. Osoby stawiające na pokojową współpracę w ramach wolnego rynku darzono by zaufaniem, zaś ci usiłujący przemocą wymuszać korzystanie ze swoich „usług” nie cieszyliby się żadnym poważaniem. A więc nawet ktoś lekceważący zarówno moralność jak i szanse na materialne wzbogacenie się mógłby najzwyczajniej w świecie obawiać się przykrych konsekwencji rodzinnych, towarzyskich – tego, że osoby, na których mu zależy, z których zdaniem się liczy, przestaną przyjmować go z otwartymi ramionami. Kto wie, może na bazarze nikt nie chciałby sprzedać mu pietruszki, a sąsiedzi przestaliby się z nim witać?

Istnieje pewnie jeszcze niezliczenie wiele rozmaitych kryteriów albo całych „zestawów” kryteriów, którymi ludzie kierowaliby się w swoim postępowaniu. (Niezliczenie wiele? Gdyby pokusić się o dokładniejsze określenie ich liczby, trzeba by chyba stwierdzić, że takich „zestawów” istnieje w danej chwili tyle, ilu jest ludzi.) W każdym razie w rzeczywistości społeczeństwa agorystycznego wspólne przyjęcie uniwersalnej zasady nieagresji jako podstawowego kryterium porządkującego życie społeczne pomogłoby w minimalizacji liczby funkcjonariuszy państwowych – aż do ich całkowitego zaniku. Wolno żywić nadzieję, że w pewnej chwili już nikt nie chciałby pracować jako funkcjonariusz państwowy i tym sposobem państwo – najbardziej zbrodnicza organizacja w historii ludzkości – umarłoby naturalną śmiercią. (I wtedy można by ze zwielokrotnionym wysiłkiem wziąć się za bary z innymi, mniej lub bardziej dotkliwymi problemami ziemskiej doczesności.)

A zatem wyrazem realizacji koncepcji wolnościowych byłby brak państwa – brak funkcjonariuszy państwowych – brak konkretnych ludzi gotowych współuczestniczyć w niesprawiedliwym zabijaniu i kradzieży za rozsnuwaną dość konsekwentnie, choć niezmiennie podziurawioną i prześwitującą zasłoną „legalności”.

Zarysowawszy z grubsza kwestię podstaw społeczeństwa wolnościowego, przypatrzmy się sprawie „zasiłków, dotacji, subwencji”, o które redaktorzy portalu Liberalis pytają w tytule karnawału wpisów: Czy wolnościowiec powinien brać kasę od państwa?

Pod pojęciami „zasiłków”, „dotacji”, „subwencji” rozumiemy te środki, które funkcjonariusz państwowy bądź grupa funkcjonariuszy państwowych działających wspólnie i w porozumieniu odbiera prawowitemu właścicielowi z użyciem przemocy lub grożąc jej zastosowaniem, po czym przekazuje wybranemu beneficjentowi (osobie prywatnej; grupie osób prywatnych – na przykład współwłaścicielom jakiegoś przedsiębiorstwa, członkom jakiejś organizacji „charytatywnej”; osobie prywatnej działającej jako funkcjonariusz państwowy albo grupie funkcjonariuszy państwowych – na przykład występujących pod nazwą jakiejś państwowej firmy).

Do „zasiłków”, „dotacji”, „subwencji” zaliczymy więc zarówno zasiłki dla bezrobotnych przyznawane przez funkcjonariuszy „samorządu”, jak i wielomilionowe subwencje przydzielane przez funkcjonariuszy etatystycznych organizacji działających na skalę światową; zarówno kilkutysięczny grant dla wydawnictwa publikującego książkę, jak i „środki unijne” ukradzione przez funkcjonariuszy UE, a następnie „wywalczone” przez jednego człowieka lub grupę osób; miliardowe bailouty; rządowe dotacje na „cele” i „zadania statutowe”; zapomogi, bezzwrotne „pożyczki” – krótko mówiąc, wszystkie te środki, które zostały najpierw niesprawiedliwie odebrane pewnemu człowiekowi lub grupie ludzi, a następnie przekazane komuś, kto nie jest ich prawowitym właścicielem.

Moglibyśmy chyba bez problemu zgodzić się, że w sytuacji zbliżonej do idealnej, w normalnych okolicznościach, w społeczeństwie agorystycznym takie praktyki spotykałyby się z powszechnym potępieniem. Osoby nawołujące do tego, aby ograbiać innych i dysponować łupem, oraz ci, którzy zgłosiliby gotowość do korzystania ze skradzionych środków, ignorowano by, a ich niemoralne idee publicznie piętnowano. Respektowanie własności prywatnej zmniejszyłoby prawdopodobieństwo powstawania gangów usiłujących wymuszać na innych pewne świadczenia lub bezprawnie zagarniać ich przedmioty. Osoby marzące o „zasiłkach”, „dotacjach”, „subwencjach” mogłyby o nich tylko pomarzyć – bo nie byłoby z czego ich „wypłacać”.

Operacja przyznania i przekazania komuś „zasiłku”, „dotacji”, „subwencji” wymaga kolaboracji przynajmniej dwóch stron. Jedna z nich zajmuje się „zdobyciem” środków, z których świadczenie zostanie zrealizowane, oraz wskazaniem beneficjenta – druga, ów beneficjent, wdraża się w proces „pozyskiwania” środków zdobytych przez pierwszą stronę: występuje z wnioskiem o zapomogę, uczestniczy w biurokratycznych procesach, podpisuje pewne dokumenty, jakieś zobowiązania, po czym otrzymuje od swojego kolaboranta określone środki.

W praktyce w proces ów angażuje się cała rzesza osób – poborca podatkowy, sekretarka w państwowym urzędzie, osoba sprzątająca pomieszczenia państwowych instytucji, policjant dokonujący fizycznej agresji na człowieka broniącego się przed kradzieżą, funkcjonariusz państwowy podpisujący decyzję o przyznaniu komuś cudzych pieniędzy w ramach „dotacji”, kierowca tego funkcjonariusza, jego konsultant, kucharz oraz inni (ze strony „państwa”) (por. Mike Gogulski, Drogie narzędzie, http://luke7777777.blogspot.com/2009/01/tumaczenie-mike-gogulski-drogie.html); ktoś konstruujący wniosek o „zapomogę”, ktoś idący z nim do urzędu albo przesyłający go tam drogą elektroniczną, ktoś bezpośrednio dokonujący przejęcia skradzionych środków oraz inni (ze strony „podmiotu” ubiegającego się o „zasiłek”).

W procederze kradzieży uczestniczą więc dwie strony: funkcjonariusz państwowy oraz zasiłkobiorca. Funkcjonariusz państwowy dokonuje fizycznej napaści na ofiarę albo grozi taką napaścią skutkiem czego ofiara przekazuje mu żądane dobra; zasiłkobiorca wciela się niejako w rolę pasera i „kupuje” to, co zostało ukradzione, „płacąc” w zamian legitymizowaniem władzy funkcjonariusza – uznając, że ma on prawo działać, niesprawiedliwie pozbawiać innych mienia i rozporządzać nim.

Czy – gdyby nie było osób gotowych pełnić rolę paserów, gdyby potencjalni biorcy „subwencji” jak jeden mąż (a „przynajmniej” na masową skalę) odmówili wyciągania ręki po skradzione środki – funkcjonariusze państwowi nadal prowadziliby zuchwałą grabież? Można przypuszczać, że z braku większego zainteresowania współuczestnictwem w kradzieży albo by jej zaniechano albo co najmniej znacznie ograniczono. Respektowanie własności prywatnej, wyrażające się odmową uczestnictwa w podziale zrabowanego mienia, zdaje się nierozerwalnie sprzężone z bojkotem funkcjonariuszy państwowych na większą skalę – to znaczy z działaniami mającymi na celu utrudnienie im prowadzenia rabunku (przede wszystkim praktykowanie kontrekonomii, współtworzenie agory, wolnego rynku).

Nie da się ukryć, że część środków, które beneficjenci „zasiłków”, „dotacji”, „subwencji” otrzymują za cenę pewnego rodzaju kolaboracji z funkcjonariuszami państwowymi pochodzi z ich własnych kieszeni; w takich okolicznościach ubieganie się o zapomogi i uzyskiwanie ich można by określić mianem „odbierania” tego, z czego wcześniej zostali ograbieni.

Aby jednak móc z czystym sumieniem powiedzieć, że „odbieram” tylko to, czego zostałem wcześniej niesprawiedliwie pozbawiony, powinienem chyba przeprowadzić dokładne wyliczenia, które przyniosłyby mi odpowiedź na pytanie, ile dokładnie należy mi się z powrotem – i pozwoliły uniknąć „odbierania” ponad to, co mi ukradziono, a więc przyjmowania środków bezprawnie odebranych innym osobom. Te rachunki wydają się niemożliwe, jako że sama „filozofia” systemu etatystycznego, fundament działania funkcjonariuszy państwowych to niszczenie wolnego rynku i doprowadzanie do sytuacji, w której utrudnione lub niemożliwe staje się określenie prawdziwej, rynkowej ceny danej usługi lub towaru. Chcąc precyzyjnie obliczyć, ile „należy mi się” z powrotem, winienem uwzględnić w rachunkach te środki, które odebrano mi bezpośrednio na podstawie mojego zeznania podatkowego, różnego rodzaju stawki „podatków od wartości dodanej”, wymuszanych opłat na ubezpieczenie, być może odjąć od tego te sumy niesprawiedliwych „dotacji”, które funkcjonariusze państwowi przeznaczyli na deficytowe środki transportu w moim miasteczku, może do całkowitej ukradzionej mi sumy dodać koszt kupowanego dobrowolnie (?) biletu do państwowej filharmonii lub muzeum (na którego utrzymanie łożyłem już wcześniej w podatkach) i uwzględnić jeszcze miliony innych czynników, których określić niepodobna. Cała sytuacja z „odbieraniem” przedstawia się mętnie.

Nie ulega chyba wątpliwości, że w sytuacji (niemal) „czystej”, to znaczy w warunkach społeczeństwa (niemal) agorystycznego, uznalibyśmy korzystanie z „zasiłków”, „dotacji”, „subwencji” za świadomy współudział w kradzieży. Czy mamy jednak prawo zmieniać moralną kwalifikację czynu w zależności od tego, w jakich okolicznościach się znajdujemy? Branie kradzionego jest czymś niemoralnym w pokoju numer 1, ale w pokoju numer 2 – już nie?

Opisaną powyżej mętną sytuację chyba celowo tak obmyślono i sprowokowano, aby człowiek chcący postępować uczciwie (i odzyskiwać to, co mu niesprawiedliwie zabrano) odnosił wrażenie, jakby „musiał” wybierać zło (nawet tak zwane „mniejsze”). Dodatkowe trudności, którym stawia czoła libertarianin, wiążą się z faktem, że „inni tak robią”, „inni biorą od funkcjonariuszy państwowych dotacje”, „takie są fakty”, „inni korzystają z funduszy”, „gdyby inni nie brali, też bym nie brał”, „inni otrzymują granty”, „inni biorą – jeśli nie będę brał, przestanę być »konkurencyjny«”, „taka jest rzeczywistość”, „muszę przecież z czegoś utrzymać rodzinę”.

I – nie da się ukryć – coś w tym jest. Powyższa argumentacja oznacza w pewnym sensie podejście do zagadnienia od strony efektywności (a nie moralności); niemniej jednak cenną i uzasadnioną postawę idealistyczną (zawsze w pierwszej kolejności pytamy, jak powinno być i staramy się przybliżać realizację ideału) powinniśmy, a nawet – obiektywnie rzecz biorąc – musimy w jakiś sposób łączyć ze sferą rzeczywistości, konkretnych okoliczności tu i teraz; z faktem, że gdzieś trzeba mieszkać, na obiad coś zjeść, kupić dziecku zimowe buty, a żonie prezent-niespodziankę. Czasem może się zdarzyć, że – bez współuczestnictwa w podziale zrabowanego przez funkcjonariuszy państwowych łupu, nawet kosztem dobrowolnego narażania się na „odebranie” większej sumy niż ta, której mnie bezprawnie pozbawiono – zabraknie środków na te najbardziej podstawowe potrzeby. Czy mam prawo ryzykować życiem lub zdrowiem swoich najbliższych, osób, za które dobrowolnie podjąłem współodpowiedzialność, i własnym – w imię tego, że ja (ten „nieskazitelny”) chciałbym się (kurczowo? nazbyt kurczowo?) trzymać pewnego słusznego skądinąd ideału?

Czy od rodziny rolników, która odziedziczyła będącą od lat w posiadaniu jej przodków ziemię, na przestrzeni wieków sprzeciwiała się zaborowi swojej własności przez funkcjonariuszy państwowych w służbie rozmaitych „władców” i własną ciężką pracą zarabiała na chleb powszedni należy bezdyskusyjnie domagać się rezygnacji z „funduszy strukturalnych”, „pomocowych” i tym podobnych – które niewątpliwie pochodzą z kradzieży? Czy mamy podstawy ku twierdzeniu, że absolutnie każdy przypadek pewnego „uginania się” pod terrorem funkcjonariuszy państwowych i występowania do nich z prośbą, wnioskiem o „zasiłek”, „dotację”, „subwencję” to czyn wewnętrznie zły, niemożliwy do zaakceptowania, a nawet „tylko” tolerowania w żadnych okolicznościach?

Gdzie przebiega granica między odpowiedzialnością za wypełnianie powierzonych mi zadań a koniecznością odmowy podjęcia pewnych złych moralnie działań?

Cenną wskazówką dzieli się Stefan Molyneux, który w tekście Libertarianie i podatki – płacić albo nie płacić? (Stefan Molyneux, Libertarianie i podatki – płacić albo nie płacić?, http://luke7777777.blogspot.com/2007/12/tumaczenie-stefan-molyneux.html) postuluje, aby unikając skrajności i pamiętając o istnieniu pewnych granic, których przekroczyć nie wolno (np. nie wolno stać się strażnikiem w obozie koncentracyjnym, jakim było i jest każde bez wyjątku państwo (por. też Carl Watner, Every State a Police State, http://www.voluntaryist.com/forthcoming/policestate.php)) – korzystać z możliwości „odbierania” tego, z czego zostaliśmy wcześniej okradzeni.

Sympatyk wolności powinien bardzo uważać na to, aby „obiektywne okoliczności życiowe” nie stały się dla niego tylko wygodnym parawanem, który – stosowany (zbyt często) – przestanie być już tylko wytłumaczeniem dla tymczasowych działań spod znaku tolerowania „mniejszego zła” w imię ochrony „większego dobra”, ale regularnym uzasadnieniem dla własnego lenistwa i spowoduje, że libertarianin zacznie się przeobrażać w etatystę.

Libertarianin, który „przymuszony” (?) „okolicznościami” wejdzie w tryby współpracy z funkcjonariuszami państwowymi, staje w obliczu dylematu: Czy mówić o tym, że w jakimś zakresie włączam się do redystrybucji skradzionych środków? Czy wspominać o tym tylko, kiedy ktoś zapyta? Czy mimochodem? Czy przyznawać się do tego bez jakiegokolwiek uczucia wstydu i przypisywać „frajerstwo” tym, którzy się na „zasiłki, dotacje, subwencje” nie „załapali” – legitymizując w pewnym zakresie rozbójnicze działania funkcjonariuszy państwowych, które doprowadziły do tego, że w ogóle rozważamy, czy – jako ofiarom – wolno nam i, jeśli tak, to w jakim zakresie, uczestniczyć w podziale łupu?

Nie do końca wiadomo, co gorsze: nieświadome współuczestnictwo w kradzieży, z którym mamy chyba do czynienia najczęściej (w wykonaniu osób zdających sobie sprawę z faktu, że zasady moralne są uniwersalne i dotyczą w takim samym stopniu wszystkich ludzi) – czy świadomy w niej współudział, któremu być może towarzyszy piętnowanie całego procederu (w wykonaniu libertarianina) – czy „branie” na milcząco – czy absolutnie jawne i zuchwałe wyciąganie ręki po „niczyje” (choć przynajmniej po części wiadomo, czyje)?

Co z osobami, które biorą „dotacje”, ale mówią wszem i wobec (również funkcjonariuszom państwowym, którzy je przyznają), że to niemoralne – czy nie zaczynamy mieć tu do czynienia ze zjawiskiem jakiegoś rozdwojenia jaźni, wewnętrznej sprzeczności w mózgu i postępowaniu człowieka?

„Taka jest rzeczywistość” – brzmi często powtarzany argument. Jasne, ale ja tę rzeczywistość współtworzę i może jako libertarianin, osoba pod pewnymi względami bardziej niż inni świadoma sytuacji, powinienem tym bardziej się starać, być gotowym na większe „poświęcenia” dla jej naprawiania? Warto zdawać sobie sprawę, że konsekwentne i uczciwe trzymanie się dobrych zasad anarchistycznych, agorystycznych, libertariańskich może (choć nie musi) pociągać za sobą trudności w realizacji pewnych planów (np. zrobienia kariery naukowej), może oznaczać tymczasowe powstrzymanie się o nabycia (swego rodzaju „wyrzeczenie się”) jakichś przedmiotów, gadżetów (ze względu na ograniczone, być może, środki finansowe, jakie akurat mamy do dyspozycji). Jeśli jako wolnościowcy nie będziemy gotowi na chwilową choćby rezygnację z pewnych „wygód”, przyjemności, przedmiotów – w imię głoszonych zasad – trudno oczekiwać, abyśmy zdołali zachęcić kogoś do wolnościowych idei.

Przy wszystkich niejasnościach i wątpliwościach moralnych związanych z wykorzystywaniem skradzionej własności – zwróćmy uwagę na fakt, że mówimy na razie o pewnego rodzaju „pośrednim” współdziałaniu z funkcjonariuszami państwowymi, szczególnie jeśli angażujące się w nie osoby zdają sobie sprawę z tego, że znajdują się na grząskim gruncie, a według swojej najlepszej wiedzy szczerze deklarują gotowość rezygnacji z „zasiłków, dotacji, subwencji” w pewnych okolicznościach (np. gdy terror funkcjonariuszy państwowych tymczasowo zelżeje lub zaniknie – choć to też nieostra definicja).

Najbardziej bezpośrednie wdepnięcie w etatyzm polega na zatrudnieniu się jako funkcjonariusz państwowy. Czynią to również osoby podające się za libertarian. Może należałoby zacząć od naprawy tej sytuacji – a przynajmniej przyjrzeć się jej równie dokładnie jak kwestii „zasiłków, dotacji, subwencji”?

Jeśli fałszywie przyjmiemy, że wolnościowiec może z czystym sumieniem działać jako funkcjonariusz państwowy, może się zdarzyć, że wszyscy członkowie danej społeczności będą językiem głosili idee anarchistyczne – a jednocześnie wszyscy dobrowolnie zdecydują się na współtworzenie mafijnych struktur państwa. Takiego społeczeństwa z pewnością nie moglibyśmy nazwać agorystycznym, wolnościowym.

Samozwańczy „libertarianinie”-państwowcy nierzadko usiłują usprawiedliwiać swoje bezpośrednie zaangażowanie w etatyzm tym, że „taka jest teraz sytuacja” i twierdzą, że w „normalnych”, „normalniejszych” okolicznościach natychmiast zrezygnowaliby ze swoich ciepłych posadek opłacanych ze skradzionych pieniędzy. W takim stawianiu sprawy kryje się chyba jakaś niewyobrażalna hipokryzja i pycha. „Libertarianin”-etatysta zdaje się ogłaszać wszem wobec: „To właśnie my jesteśmy tym »szczególnym«, »wyżej postawionym«, »bardziej świadomym i moralniejszym« człowiekiem, wobec którego nie stosują się zasady dotyczące »zwykłych« ludzi. Niech najpierw oni, ci »niżsi«, ci »gorsi«, ci »nieświadomi« odejdą ze stanowisk funkcjonariuszy państwowych, a wtedy my za nimi podążymy”. Przedstawianie tego rodzaju scenariusza stanowi dla każdego „wolnościowca”-państwowca wygodną wymówkę. Nie wspomina się jednak zazwyczaj o tym, że takie rozumowanie prowadzi do mylnego przekonania (promowanego zresztą usilnie w stosunku do samych siebie przez funkcjonariuszy państwowych), że libertarian dotyczą inne niż „pozostałych” zasady moralne i w pewnym sensie oznacza przypisywanie sobie jakiejś „wyższości”.

Przyglądając się postępowaniu niektórych osób podających się za wolnościowców, nie da się uniknąć wrażenia, jakby traktowały one deklarowane przekonania wybiórczo – jakby wydawało im się, że przy zachowaniu synekury państwowej zdołają nadal określać się mianem „libertarian”. Może należałoby znaleźć inne określenie na tych „»libertarian« po godzinach”?

Przychodzi do głowy taka myśl, że agorysta „nieświadomy” – człowiek, który współtworzy wolny rynek, nie zdając sobie (do końca?) sprawy ze znaczenia swoich działań – jest w swoim postępowaniu uczciwszy i zwyczajnie bardziej ludzki niż domorosły „libertarianin”-etatysta, który z wysokości swej intratnej posady naucza, zaleca, pochwala i potępia, a sam nawet palcem nie ruszy, aby pomóc w realizacji słusznych swoją drogą idei.

W tym miejscu należałoby chyba postawić pytanie: Kto to jest libertarianin? Oraz: W jaki konkretnie sposób każdy spośród nas wyobraża sobie przejście od obecnego systemu etatystycznego do społeczeństwa bezpaństwowego, opartego o zasadę nieagresji? Zgadzamy się co do tego, na jakich fundamentach powinien opierać się „system” wolnościowy – jesteśmy jednej myśli, jeśli idzie o cel. O wiele trudniejsze wydaje się pytanie o to, jak doprowadzić do jego zaistnienia.

Jedyny chyba realistyczny sposób proponują agoryści – powstrzymywanie się od współudziału w działalności etatystycznej o jakimkolwiek charakterze i budowanie własnego życia w oparciu o dobrowolne relacje i pokojową współpracę z innymi osobami. Upowszechnienie takiego sposobu postępowania doprowadziłoby do bezkrwawego zaniku funkcjonariuszy państwowych – o takim biegu wydarzeń wspominali między innymi Mike Gogulski (Mike Gogulski interviewed: "The Seed of Agorism Grows in Every Person",
http://vlastnictvo.blogspot.com/2008/10/mike-gogulski-interviewed-seed-of.html) oraz Arthur Silber (Arthur Silber, Historia, którą mogą opowiadać, http://luke7777777.blogspot.com/2008/09/tumaczenie-arthur-silber-historia-ktr.html).

Zdaje się, że zbyt małą wagę przykładamy do potwierdzania głoszonych teorii czynem – tym samym często możemy, nawet wbrew szczerym intencjom, zniechęcać innych do anarchistycznych koncepcji. Skoro głosimy pewne idee, ale sami ani myślimy zastosować je do siebie, jak odbija się to na naszej wiarygodności?

Warto zacząć od uderzania w korzenie zła w samych sobie i, kwestionując roszczone sobie przez funkcjonariuszy państwowych „prawo” do morderstw i kradzieży, samemu nie stać się przypadkiem współuczestnikiem niemoralnych działań. W takim stanie rzeczy odrzucenie możliwości zatrudnienia się na stanowisku funkcjonariusza państwowego to chyba program minimum.

Jeśli przynajmniej tę sytuację uczynimy jasną, będzie nam łatwiej zmierzyć się z bardziej podstępnymi praktykami funkcjonariuszy państwowych oraz organizacji parapaństwowych, różnych korporacji, których charakter doskonale przedstawiono w drugiej części gry komputerowej Deus Ex pod tytułem Deus Ex: Invisible War. W DX:IW mamy do czynienia z działającymi na międzynarodową skalę firmami prowadzącymi szkolenia wojskowe. Po wytresowaniu adeptów do walki i nasączeniu ich umysłów odpowiednią propagandą wynajmuje się ich rozmaitym instytucjom – wśród nich, jak możemy się domyślać, rządom.

Świat Deus Ex: Invisible War (rok 2072) wygląda inaczej niż ten dwadzieścia lat wcześniej – chciałoby się powiedzieć: „tak samo, tylko bardziej”. O funkcjonariuszach państwowych wspomina się znacznie rzadziej niż w pierwszej części gry. Wiele struktur jawnie etatystycznych zastąpiono parapaństwowymi – jednak zasada ich działania (przyznawanie sobie prawa do inicjowania przemocy) pozostała niezmienna. Zadanie regulacji wielu obszarów życia, w które wcześniej ingerowali funkcjonariusze państwowi zatrudnieni „bezpośrednio” (policjant państwowy, celnik państwowy, żołnierz państwowy), powierzono paraprywatnym albo całkowicie prywatnym koncernom. Podstawa podejmowanych przez nich „operacji” jest jednak wciąż ta sama – niekiedy wzmocniona przez „legitymację” danej grupy funkcjonariuszy państwowych.

Taka sytuacja może czekać nas w przyszłości: próba totalnego zagmatwania wszystkiego, chaotycznego (a może precyzyjnego i przemyślanego?) połączenia działań funkcjonariuszy państwowych, korporacji, prywatnych organizacji (para)militarnych, (nawet) niektórych spośród prywatnych agencji arbitrażowych, prywatnych firm dostarczających usług bezpieczeństwa. Być może osoby określane mianem „rządów”, „funkcjonariuszy państwowych” sensu stricto będą stanowiły stosunkowo nieliczną grupę i zajmowały się jedynie wyznaczaniem pewnych ogólniejszych celów, „menedżerskim” zarządzaniem całą biurokratyczno-etatystyczną machiną, kierowaniem prywatnych firm i kolaborujących z „rządem” osób do skutecznego wykonywania zadań, do których „państwo” rości sobie prawo. Taki model społeczny sprzyja upowszechnianiu poglądu, że libertarianie „się czepiają”: „No – czego chcecie? Przecież firma, która prowadzi »operację pokojową« w Iraku, Afganistanie, Iranie, na Sri Lance jest prywatna. Przecież Kalisz, Kongo, Kraków, Somalię i Wyspę Man »wyzwalają« prywatne oddziały. Przecież prywatna korporacja wywozi śmieci, sporządza maszyny do głosowania, zawiaduje wynajmowaniem tych (naprawdę już nielicznych) pracowników urzędów państwowych, efektywnie steruje przetargami publicznymi? O co więc wam chodzi? Jesteście wiecznie niezadowoleni”. Podobne oskarżenia o malkontenctwo mogą stanowić w ustach etatystów broń niezwykle silną – choć opartą o niezrozumienie lub celowo fałszywą interpretację rzeczywistości. W przedstawionych hipotetycznie warunkach liczne prywatne firmy i osoby działałyby na zamówienie funkcjonariuszy państwowych, na zleconych kontraktach, czerpiąc „legitymację”, upoważnienie do prowadzenia działalności z nadania „rządu”. Zatem wciąż mielibyśmy do czynienia z systemem etatystycznym, u którego podstaw stoi inicjowanie agresji – tyle że znacznie lepiej niż dziś zakamuflowanym, wciągającym w swoje tryby coraz więcej osób i, niestety, znacznie od dzisiejszego (polegającego bardziej na funkcjonariuszach państwowych zatrudniających się „bezpośrednio”) skuteczniejszym w realizowaniu zła.

Trudno będzie spowolnić, powstrzymać albo odwrócić proces kształtowania się takiego modelu społeczeństwa, jeśli wolnościowcy w pierwszej kolejności nie podejmą podstawowego wysiłku, polegającego na odmowie pracy jako funkcjonariusze państwowi. Jeżeli sami w całości i zdecydowanie nie odrzucimy inicjowania przemocy jako metody rozwiązywania konfliktów międzyludzkich, jak możemy oczekiwać, że „ci inni” zrobią to jako pierwsi?

Zawsze miejmy przed oczyma ideał – zero funkcjonariuszy państwowych, zero (dobrowolnej) współpracy z funkcjonariuszami państwowymi, a najlepiej w ogóle zero kontaktu z funkcjonariuszami państwowymi. Jeśli w imię przelotnej wygody, czekania na „(bardziej) sprzyjające okoliczności” (o które mieliby się zatroszczyć „ci inni”, „mniej świadomi”), ulotnych zaszczytów albo szansy „samorealizacji” zaczniemy naszymi działaniami przeczyć głoszonym słowom, może się okazać, że tym samym nie tyle przybierzemy pozy biernych obserwatorów rzeczywistości, co staniemy się osobami, które czynnie szkodzą sprawie wolności.

Do mnie, jak przypominał we Władcy pierścieni J.R.R. Tolkien, należy decyzja, co zrobić z powierzonym mi czasem tu i teraz (por. http://luke7777777.blogspot.com/2007/01/quote-all-we-have-to-decide.html). Może niekoniecznie oglądając się na to, jak „się porobiło”, co „się robi”, jak „się żyje”. Sięgając do istoty rzeczy, stwierdzimy bowiem, że nic nie dzieje „się”, nie dzieje „się” samo, bez przyczyny. Skonstruowany z matematyczną precyzją i (chyba?) radosnym uśmiechem świat jest logiczny i choć z pozoru szalenie skomplikowany, to w gruncie rzeczy stosunkowo jasny i prosty.

Opinia „na razie się nie da [postępować uczciwie]” może stanowić łatwe usprawiedliwienie dla korzystania z kradzionych pieniędzy w nieskończoność – bo jak jednoznacznie określić tę chwilę, kiedy już „da się” to robić? Czy próba unikania brudu etatyzmu z zasady nie jest, wbrew pozorom, rozwiązaniem najbardziej zdroworozsądkowym? Tak właśnie można odbierać teraźniejszość i realizm w postępowaniu.

Niemoralna działalność funkcjonariuszy państwowych zawsze opiera się na powszechnym przyzwoleniu i dobrowolnym współdziałaniu pewnej grupy osób. Doprowadzenie do zaniku państwa wymaga powszechnego bojkotu działań jego funkcjonariuszy – ignorowania wydawanych przez nich „rozkazów”, odmowy kontaktu z nimi, odrzucenia uczestnictwa w prowadzonej przez nich grabieży oraz w podziale zrabowanych środków.

Zdając sobie jednak sprawę z sytuacji, w jakiej niejednokrotnie znajdują się ludzie zmuszani terrorem do przekazywania swojej własności na rzecz funkcjonariuszy państwowych, mógłbym sformułować swoje zdanie w kwestii „brania kasy od państwa” następująco: absolutnie nie potępiam – ale absolutnie zniechęcam.

Można by rozważać przyjęcie zasady: „jeśli »nie muszę«, nie biorę”, nawet jeśli miałoby to oznaczać brak pewnych zysków, gdybym „wziął”. Tu zaraz otwiera się pole do nowych rozważań: co znaczy „jeśli nie muszę”? A co – „jeśli muszę”? Czy „muszę” usprawiedliwione jest tym, że w innym przypadku (nie biorąc) nie miałbym co włożyć do garnka – czy tym, że „niebranie” oznaczałoby możliwość kupienia dziecku w tym miesiącu „tylko” jednej zabawki, a nie dwóch?

Czy całkowita odmowa uczestnictwa w kłamstwie etatyzmu oznacza konieczność „życia w lesie”, swego rodzaju odcięcia się od tego, co zwykliśmy określać mianem „cywilizacji”, większej samowystarczalności ekonomicznej, swego rodzaju „alienacji”?

Może podejść do sprawy z innej strony: Z czego mogę zrezygnować i z czego faktycznie rezygnuję w imię wierności dobrym zasadom?

Jeśli nie zaczniemy od postaw, może się okazać, że ugrzęźliśmy w rozważaniach na tematy poboczne, nie ruszając w ogóle fundamentów zagadnienia, jak postępować, aby coraz więcej ludzi w świadomy sposób podejmowało z innymi wyłącznie dobrowolną współpracę.

Rak etatyzmu w każdej postaci rozprzestrzenia się coraz bardziej i jeśli nie zrobimy nic, aby go powstrzymać, jeśli go w całości nie wytniemy, ani się obejrzymy, a zainfekuje cały organizm. Dawanie odporu chorobie będzie w pierwszej kolejności polegało na wyrzeczeniu się uczestnictwa w zbrodniczym systemie państwowym na stanowisku funkcjonariusza – oraz uprawianiu na jak najszerszą skalę kontrekonomii, powstrzymywaniu się od kolaboracji z państwem w jakimkolwiek zakresie jako człowiek, przedsiębiorca prywatny, przedstawiciel prywatnej firmy, na zniechęcaniu funkcjonariuszy państwowych do złodziejskich praktyk i utrudnianiu ich.

Zasadę uniwersalną, pewien ideał, moglibyśmy sformułować tak: „Kasy od państwa”, czyli „kasy” zrabowanej nam oraz innym ludziom, nie powinien „brać” nie tylko wolnościowiec, ale nikt – i to w żadnych okolicznościach. Bo w pierwszej kolejności nie powinno w ogóle istnieć coś takiego jak „kasa państwa”.

Ponieważ jednak rzeczywistość wygląda, jak wygląda, wydaje się, że w szczególnych okolicznościach i z zachowaniem daleko posuniętej ostrożności pewne konkretne przypadki „odbierania” skradzionych nam wcześniej środków da się tolerować, choć trudno im przyklaskiwać.

Zapytajmy jeszcze, czy w obecnej sytuacji nie mielibyśmy podstaw ku postępowaniu zgodnemu z zasadą brzmiącą: „Brać, ale nie dawać nic w zamian”? W praktyce jej stosowanie może przejawiać się na przykład w korzystaniu ze środków państwowego transportu bez uiszczania specjalnej, dodatkowej opłaty za przejazd w postaci biletu (za który przynajmniej w pewnej części zapłaciliśmy w podatkach, które funkcjonariusze państwowi przeznaczyli na dofinansowanie firmy przewoźniczej), zabieraniu („odbieraniu”) pewnych przedmiotów, które w (błędnym) powszechnym mniemaniu stanowią „własność państwową” i tak dalej.

W mniej radykalnej wersji metoda „Brać, ale nie dawać nic w zamian” może oznaczać np. korzystanie z oferty rządowych teatrów, filharmonii oraz innych dofinansowywanych przez „budżet państwa” miejsc bez płacenia za bilet albo np. fałszywie podając się za osobę, której przysługuje zniżka 50% i tak dalej.

Pomijając praktyczne trudności związane z konsekwentnym stosowaniem zasady „Brać, ale nie dawać nic w zamian”, warto zauważyć, że sama zasada jest jednak błędna. Wracamy do rozważanego już przy okazji tematu „zasiłków, dotacji, subwencji” pytania o to, czy jesteśmy w stanie dokładnie określić, ile nam ukradziono i – w związku z tym – ile mamy prawo „odebrać”. Dopóki istnieje państwo, nie jesteśmy w stanie precyzyjnie tego ustalić, w związku z tym ślepe trzymanie się nie do końca trafnie sformułowanego postulatu „Brać, ale nie dawać nic w zamian” grozi wyrobieniem w sobie etatystycznej, złodziejskiej mentalności, czyli nabraniem cech funkcjonariuszy państwowych – a właśnie tego byśmy nie chcieli, prawda?

Angażując się w życie społeczne na zasadzie „Brać, ale nie dawać nic w zamian” wchodzimy w całą sferę kłamstwa, nabieramy pewnych fałszywych odruchów, których potem trudno będzie nam się pozbyć w normalnych, dobrowolnych relacjach z ludźmi. Z drugiej strony – możemy wpaść w jakąś schizofrenię – starać się dogłębnie zbadać, kto, gdzie, i ilu procent mojego dochodu mnie pozbawił, czy mam moralne prawo skorzystać z tej „usługi państwowej” zupełnie bez (dodatkowego) płacenia, płacąc trochę, a może troszkę więcej; a może za te całkowicie prywatne inicjatywy też dałoby się płacić jakoś mniej, nawet kosztem pewnej nieuczciwości?

Nie da się ukryć, że w pewnym zakresie zasadę „Brać, ale nie dawać nic w zamian” stosują właściwie wszyscy: nie wiedząc dokładnie w jakim stopniu finansowo przyczyniają się do ich utrzymania, korzystają z kontrolowanych tymczasowo przez funkcjonariuszy państwowych chodników, ulic, terenów „publicznych” i tak dalej. Robią to również anarchiści, libertarianie, którym wytyka się w związku z tym rzekomą niekonsekwencję. Tymczasem w przypadku każdej „usługi” narzucanej przez funkcjonariuszy państwowych („dostarczanej przymusowo”), każdy człowiek ma moralne prawo zachować się tak, jak w odniesieniu do natrętnego akwizytora, gwałtem wciskającego nam do ręki jakiś produkt „na zachętę”. Możemy ofiarowywany nam przedmiot przyjąć, ale nie mamy obowiązku za niego płacić. A jeśli domokrążca pojawi się u nas raz jeszcze, możemy z czystym sumieniem ponownie odmówić zapłacenia za ofiarowany nam wcześniej produkt i stanowczo się pożegnać. Nikt nie ma obowiązku płacić za podarowane mu niezamawiane towary. Gdy jakaś firma przysyła nam do domu próbkę produktu, a my robimy z niej jakiś użytek, nie musimy przejmować się tym, że w kolejnym odcinku korespondencji ofiarodawca bezczelnie żąda zapłaty za to, co od niego otrzymaliśmy. Dopóki z góry nie zobowiązaliśmy się dobrowolnie do uiszczenia opłaty za nabywany przedmiot lub usługę, dopóty możemy z nich korzystać za darmo.

Ta naturalna i powszechnie przyjęta praktyka stanowi dobry punkt wyjścia do innych działań – bardziej nawet agorystycznych w charakterze – takich jak próba powstrzymywania się od przekazywania funkcjonariuszom państwowym tych środków, które później w jakiś kulawy sposób wykorzystują na zawiadywanie tzw. „własnością publiczną”.

To projekt zakrojony na szeroką skalę, bo funkcjonariusze państwowi okradają nas nie tylko „bezpośrednio” – fizycznie przejmując kontrolę nad pewnymi przedmiotami, które np. znajdują się w naszym mieszkaniu albo siedzibie prywatnej firmy – ale na przykład również (a może nawet głównie) poprzez inflację i inne procesy trudniej dostrzegalne gołym okiem. Trzeba by się więc zastanowić nad głębszymi zmianami i przykładowo posługiwać się na większą skalę prywatnymi walutami, starać się, aby środki płatnicze alternatywne wobec państwowych papierków (np. złoto) stały się standardem i tak dalej. Libertarianie, stosując zasadę „Brać, ale nie dawać nic w zamian” w zdroworozsądkowej wersji light – nie narażając się na ostrzejsze od ewentualnych „rutynowych” represje ze strony funkcjonariuszy państwowych lub zatrudnionych na ich usługach pracowników firm prywatnych – mogą jednocześnie zachęcać osoby nieznające jeszcze idei wolnościowej albo nieprzekonane do coraz większego polegania wyłącznie na dobrowolnej współpracy i angażowania się w inicjatywy woluntarystyczne – zgodnie z przyjętą już powszechnie jako coś normalnego umiarkowaną odmianą metody „Brać, ale nie dawać nic w zamian”.

Najcenniejszą i przypuszczalnie najsensowniejszą reakcją na podejmowane przez funkcjonariuszy państwowych próby kradzieży naszej własności dałoby się streścić hasłem: „Zawieram tylko dobrowolne kontrakty” albo „Państwo – nie biorę (w tym) udziału”. Osobista postawa polegająca na trzymaniu się od brudu z daleka oznaczałaby unikanie dawania innym (m.in. funkcjonariuszom państwowym) okazji do okradania nas (aż do całkowitego powstrzymania się od jakichkolwiek świadczeń na rzecz rabusiów) – a jednocześnie zakończenie wyciągania ręki po mienie odebrane innym w niesprawiedliwy sposób (odmowę brania udziału w podziale łupu).

To jasne, że architektom systemu państwowego oraz tym spośród jego funkcjonariuszy, którzy zdają sobie sprawę z tego, co robią, zależy na tym, aby wszyscy ludzie byli w jakiś sposób „umoczeni” w etatyzm, zgodnie z cytowaną na poły żartobliwie nieprawdziwą zasadą: „każdy ma swoją cenę”.

Otóż nie każdy ma swoją cenę. Nie wszystko jest na sprzedaż.

Skuteczne bronienie się rękami i nogami przed występowaniem do funkcjonariuszy państwowych o jakiekolwiek „zasiłki, dotacje, subwencje” pomaga w walce z uzależnieniem się od etatystycznej mentalności. Nawet jeśli sami – idąc drogą (zgniłego?) kompromisu i ubiegając się o kradzione środki – nie uzyskujemy ich (akurat tym razem), w naszym myśleniu pojawia się niebezpieczna tendencja do traktowania systemu nieuczciwej redystrybucji zagrabionej własności jako czegoś naturalnego. Co więcej – możemy zacząć sobie wyobrażać, że warunkiem sine qua non każdego ludzkiego działania obliczonego na uzyskanie pewnych korzyści materialnych jest „użebranie” względnie „wydębienie” od kogoś pieniędzy ponoć nieodzownych do realizacji „projektu”.

Iluż to przedsiębiorców (w tym również nominalnie prywatnych) przestawiło się w swoim rozumowaniu (?) na model: „Mamy coś osiągnąć, coś wyprodukować, coś zrobić? No to po pierwsze piszemy wniosek o dotację. Zatrudniamy ekspertów od formułowania wniosków. Uruchamiamy znajomości w rządowych agendach”.

Tworzy się cała gałąź „przemysłu” – „przedsiębiorczość” operująca pod szyldem: „jak skutecznie wyłudzać pieniądze?”. (Jakkolwiek w rzeczywistości czasem chodzi o „odbieranie” środków, które mi wcześniej skradziono, to społeczny kontekst i podtekst jest raczej taki: „Jak zrobić [na przykład] »Unię« w konia? Jak zagarnąć dla siebie jak najwięcej?”.)

Moralne niebezpieczeństwo myślenia zatrutego (do pewnego stopnia?) etatyzmem (nawet tłumaczonym jako rzekoma „konieczność życiowa”, rzekomy „realizm”) skutkuje niszczeniem wolnego rynku i może nawet prowadzić do tak skandalicznych praktyk, jak donoszenie na prywatnych przedsiębiorców, którzy powstrzymują się od płacenia (części) podatków, nie podporządkowują się narzucanym przemocą „regulacjom”, „normom unijnym” itd. Zamiast samemu zaangażować się w kontrekonomię, a przynajmniej czynnie jej nie przeciwdziałać, wiele osób potępia te naturalne działania (w których sama zresztą nieświadomie uczestniczy) i nie uważa pełnienia roli rządowego kolaboranta za rzecz co najmniej niestosowną.

Czy obserwowana coraz powszechniej praktyka „podczepiania” się pod fundusze pochodzące ze skradzionych pieniędzy – na przykład naganianie do uczestnictwa w podziale pieniędzy skradzionych w podatkach w ramach akcji „1% dla organizacji pożytku publicznego” – to tylko bierne tolerowanie pewnego istniejącego (już) zła (podatków) w celu chronienia większego dobra, zapobieżenia większemu złu, podejmowania cennych przedsięwzięć, „ratowania” choć części pieniędzy przywłaszczanych bezprawnie przez funkcjonariuszy państwowych, czy już czynne uczestnictwo w działaniu z natury złym, którego nigdy nie może usprawiedliwiać dążenie do osiągnięcia jakiegoś dobra?

Angażowanie się w podział skradzionego mienia oznacza uczestnictwo w stawianiu przed ludźmi fałszywego „wyboru”: „I tak cię okradniemy, więc chociaż zdecyduj, komu wolisz »dać« pieniądze, które ci odbierzemy”.

Jest trzecie, normalne rozwiązanie: Nie kradnij! Staraj się nie ułatwiać innym niemoralnego pozbawiania cię twojej własności. Korzystaj tylko z tego, co należy do ciebie. I jakkolwiek dziwnie by ono nie brzmiało w rozważanych okolicznościach, jest przecież w pewien sposób szanowane, powszechnie zakorzenione w ludzkich umysłach. Warto zatem, aby za przyjęciem tej prawdy przez większość członków społeczeństwa na gruncie teoretycznym poszło realizowanie jej w praktyce.

Powracamy zatem do obrazu społeczeństwa wolnościowego, agorystycznego oraz do wizji wspólnoty rzekomo „agorystycznej” – w której 100% osób pracuje na stanowiskach funkcjonariuszy państwowych albo w jakiś sposób dobrowolnie z nimi współdziała. Klecony obecnie z pewną pieczołowitością unioeuropejsko-narodowy socjalizm ma na celu coś podobnego: niemal wszystko jest rzekomo „prywatne”, „rynkowe”, a jednocześnie usilnie dąży się do tego, aby 100% „prywatnych” przedsiębiorców miało jakiś udział w redystrybucji skradzionych w podatkach środków.

To, że później pojawiają się oskarżenia o nieuczciwość, nieprzydzielanie „należnych” środków, przekręty funkcjonariuszy państwowych, to rezultat przyjęcia z góry błędnej zasady, że wolno współuczestniczyć w podziale kradzionego. Naprawdę trudno współczuć tym, którzy najpierw dają się zapisać do rejestru dobrowolnych współsprawców, opieczątkować, obnumerować, ze wszech stron obwąchać i obmonitorować – a potem, dysponując już na papierze statusem państwowego quasi-niewolnika uprawnionego do wyciągania ręki po cudze, dziwią się, że funkcjonariusze rządowi starają się zrobić ich w konia. Można ewentualnie dziwić się naiwności ludzi, którzy liczą na wykorzystanie aparatu etatystycznego, a potem ze zdumieniem konstatują, że funkcjonariusze państwowi robią ich na szaro.

Tymczasem...

Bierze Instytut Ludwiga von Misesa.

Instytut Misesa zdecydował się na współpracę z funkcjonariuszami państwowymi w ramach programu „1% podatku dla organizacji pożytku publicznego” (por. 1% podatku dla Instytutu Misesa!, http://www.mises.pl/595/). Jak pogodzić to z deklaracjami zawartymi w dziale Zasady (Zasady, http://www.mises.pl/o-fundacji/zasady/): „[K]onieczne jest sformułowanie jasnych zasad, które pozwolą organizacji zachować niezależność od instytucji państwowych i grup interesu. [...] 4. Nie przyjmujemy dotacji ze źródeł publicznych. Utrzymujemy się wyłącznie dzięki dobrowolnym darowiznom oraz środkom pozyskanym z działalności statutowej. 5. Nie identyfikujemy się z żadną partią i nie ulegamy wpływom stronnictw politycznych. Działamy na zasadach niezależności od instytucji państwowych.”

Jak pogodzić deklarowaną „niezależność” z uczestnictwem w nadawaniu pozorów legalności podatkom (dobrowolnym współudziałem w kradzieży?), tłumaczeniem się przed funkcjonariuszami państwowymi, dawaniem im wglądu we własne finanse?

Nie da się ukryć, że ze względu na konstrukcję programu „1% podatku dla organizacji pożytku publicznego” Instytutowi opłaca się, żeby ludzie płacili coraz większe podatki, bo 1% od wpłaty z tytułu podatku dochodowego w wysokości 100.000 jest większy od 1% od wpłaty z tytułu podatku dochodowego w wysokości 50.000 – i tak dalej. Może się zatem okazać (choć to mało prawdopodobne), że członkowie Instytutu Ludwiga von Misesa zaczną (podświadomie) sympatyzować z ideą „2% podatku dla organizacji pożytku publicznego”, „3% podatku dla organizacji pożytku publicznego” – w ten sposób gładko i niepostrzeżenie przejdą od „niewinnego” „ratowania jednego procenta” do „przejmowania”, przywłaszczania sobie dwóch, trzech, pięciu, osiemnastu lub dziewięćdziesięciu sześciu procent cudzej własności. (Na niebezpieczną ewolucję (?) myślenia, potwierdzającą te niewesołe wcale hipotezy może wskazywać np. komentarz huberta pod tekstem Boże Narodzenie 2008 (Witold Falkowski, Mateusz Machaj, Boże Narodzenie 2008, http://www.mises.pl/891). Hubert, zapewne ciężko i uczciwie pracujący sympatyk wolności, zapewnia o wsparciu Instytutu Misesa swoim „jednym procentem”; jednocześnie niejako mimochodem wyraża pewien rodzaj zmartwienia (pisze: „niestety!”) związanego z tym, że „2008 to porażka w logistyce” i „podatek [...] będzie sporo niższy” (por. http://www.mises.pl/891/boze-narodzenie-2008/#comment-385).)

W przyszłości może to przynieść model społeczny, w którym (niemal) wszystkie środki odebrane w podatkach zostaną rozdysponowane między instytucje nominalnie „prywatne”, ale fundamenty systemu pozostaną te same: wciąż powszechnie będzie się uznawało, że funkcjonariusz państwowy (państwowo-prywatny?) zezwalający przy współudziale osób i firm prywatnych na prowadzenie podatkowej grabieży oraz decydujący o sposobie redystrybucji ukradzionych środków ma do tego moralne prawo. (Napisałem: „(niemal) wszystkie środki”, bo może znajdzie się jakiś człowiek lub grupa osób, która w imię realizacji etatystycznej utopii zgłosi gotowość zawiadywania rozdzielaniem cudzego mienia nie pobierając z tego tytułu wynagrodzenia.) Tym sposobem utrudni się również oponowanie przeciw państwowym i prywatnym funkcjonariuszom systemu, którzy nieustannie będą wskazywać na jego liczne prywatne, „prywatne” i „pół-prywatne” elementy, usiłując konstruować z nich coś na kształt figowego listka. I w ten sposób „wszystko się zmieni” (sposób redystrybucji kradzionych dóbr) po to, aby „nie zmieniło się nic” (sam fakt kradzieży).

Możemy też zwrócić uwagę na inny aspekt współpracy Instytutu Ludwiga von Misesa z państwem, świadczący dobitnie o tym, że instytucja owa (państwo) jest schizofreniczna z natury rzeczy: otóż funkcjonariusze państwowi w pewien sposób „pośredniczący” między ograbianym człowiekiem (podatnikiem) a Instytutem, przekazują część znajdujących się w ich dyspozycji środków tym, którzy sympatyzują z ideą jego likwidacji, zaniku.

A może o chodzi o skorumpowanie tych, którzy uważają się za przeciwników istnienia państwa? O to, żeby można było im wytknąć: „Patrzcie, tak przeciw państwu perorują, ale sami z nim współpracują”. I może jeszcze dodać: „Żeby było jeszcze lepiej, robią to z uśmiechem na ustach, całkowicie usatysfakcjonowani. To im sprawia przyjemność”.

I okazuje się, że do pewnego stopnia tak właśnie jest. Olgierd Sroczyński, aktywista związanego z Instytutem Misesa ruchu Kluby Austriackiej Szkoły Ekonomii, mówi na przykład o tym, że „brakowało nam wsparcia instytucjonalnego”, a teraz „jesteśmy uznawani przez dyrektorów i nauczycieli szkół państwowych” (por. Witold Falkowski, The Sweet Taste of Liberty, http://www.mises.pl/wp-content/uploads/2009/01/Freedom%20Matters.pdf).

Oczywiście, wydaje się rzeczą ze wszech miar godną pochwały, jeśli libertarianin kontaktujący się z funkcjonariuszem państwowym na poziomie osobistym – na przykład spotykając się z nim w restauracji czy na kręgielni jako ze znajomym, przyjacielem – zdoła zachęcić go do wolności, porzucenia wątpliwej moralnie „kariery” rządowego kolaboranta, zaangażowania się w pracę na wolnym rynku i dobrowolną współpracę z innymi ludźmi. Tego rodzaju wpływ na rzeczywistość to coś wspaniałego. Jednak czymś zupełnie innym jest dobrowolne kontaktowanie się z funkcjonariuszami państwowymi jako funkcjonariuszami państwowymi, próba wkradnięcia się w ich „łaski”, radość z tego, że nas „uznają”. Można by się spodziewać, że akurat libertarianinowi na „uznaniu” ze strony osób współuczestniczących w budowaniu systemu etatystycznego będzie zależeć niespecjalnie.

Niewesołe wrażenia przynosi również lektura relacji ze spotkania z pewnym funkcjonariuszem państwowego systemu „edukacyjnego” autorstwa Ludwika Papaja (Ludwik Papaj, Libertariańska koncepcja edukacji a przyszłość edukacji w Polsce – relacja, http://austriacy.pl/klub/krakow/15). Otóż o gościu krakowskiego KASE można powiedzieć wiele (na przykład to, że przez znaczną część swojego życia stronił od uczciwego zarabiania pieniędzy drogą dobrowolnej wymiany, pobierając kradzione pieniądze jako funkcjonariusz na stanowiskach „kuratora oświaty” oraz „radnego miasta”) – ale na pewno nie to, że jego koncepcja edukacji jest libertariańska. Propozycje przedstawione przez prelegenta i opisane bardziej szczegółowo w dostępnych do pobrania plikach są z gruntu etatystyczne, można być rzec – z silnym posmakiem komunizmu. Gość KASE postuluje między innymi „1. Zapewnienie (utrzymanie) powszechnego (bezpłatnego) dostępu do szkoły. 2. Zatrudnianie nauczycieli spełniających ustalone przez Ministra Edukacji wymagania kwalifikacyjne. 3. Realizacj[ę] krajowych standardów edukacyjnych.” Innymi słowy: istota systemu ma pozostać ta sama, tylko dla niepoznaki zmieni się jego nazwę z „państwowego systemu »edukacyjnego«” na „Szkołę obywateli”. W kontekście zaprezentowanych na spotkaniu uwag i propozycji jedno ze zdań otwierających relację Ludwika Papaja „Nasz gość uważa obecny dziś w Polsce model edukacji za biurokratyczny” można uznać za ponury żart, zdolny wywołać jedynie pusty śmiech i wzruszenie ramionami.

Absolutnie nie kwestionując dobrych intencji i szczerych wysiłków Organizatorów spotkania, wypada spytać, czy warto promować pomysły człowieka, który w swoim myśleniu nie wykracza poza typowe etatystyczne komunały (Stefan Molyneux określał etatystyczne postulaty skryte za parawanem „wolnościowego” działania edukacyjnego mianem próby wywalczenia nieco znośniejszych warunków niewolnictwa – zamiast dostawać baty co godzinę, będziemy batożeni „tylko” raz dziennie)?

Chodzi zatem o kierunki myślenia podejmowane przez libertarian. Czy na własne życzenie będziemy się obracać w etatystycznym sosie i dyskutować na warunkach dyktowanych przez zwolenników niewolnictwa (i ich językiem) – czy z pełnym przekonaniem powtórzymy za Ludwigiem von Misesem „Tu ne cede malis, sed contra audentior ito” i odmówimy jakichkolwiek zgniłych kompromisów?

Choć – z drugiej strony – może droga do wolnorynkowych zmian wiedzie przez angażowanie się na każdym polu i nawet (tym)czasową (no właśnie – jak ową „tymczasowość” zdefiniować?) współpracę z instytucjami państwowymi – wykłady w szkołach państwowych, współpracę z osobami proponującymi rozwiązania etatystyczne (ale „mniej etatystyczne” od innych)?

Wciąż jednak jest to działanie w ramach systemu opartego o inicjowanie agresji.

A może całe powyższe rozważanie nie ma sensu, bo uczyniliśmy na wstępie fałszywe założenie, że działaczom Instytutu Misesa chodzi o wolność w rozumieniu libertariańskim, agorystycznym, anarchistycznym – a tymczasem cel jest taki, aby z (być może tymczasowo) marginalizowanej grupy wolnościowców przedzierzgnąć się w okupujących wygodne fotele „ekonomicznych ekspertów”, którzy planowo stanowią część systemu „państwowego kapitalizmu”?

Ale nie – w dziale O Fundacji czytamy czarno na białym: „Nasza misja: Celem Instytutu Ludwiga von Misesa jest zwiększanie świadomości społeczeństwa w zrozumieniu natury procesów ekonomicznych i podstawowych instytucji gospodarki wolnorynkowej oraz promowanie relacji opierających się na dobrowolności i pokojowej współpracy międzyludzkiej.” (O Fundacji, http://www.mises.pl/o-fundacji/)

Dlaczego zatem, zapoznając się z niektórymi aspektami działalności Instytutu, odnosimy nieprzyjemne wrażenie, jakby powtarzała się stara historia: „W Poznaniu zawiązało się Stowarzyszenie Antyetatystyczne. Na pierwszym zebraniu członkowie stowarzyszenia wystąpili do państwa o zapomogę na finansowanie swojej działalności”?

Ale może wychodzi tu czepialstwo? Może wyjąłem z niewątpliwie chwalebnej w 99 procentach działalności Instytutu Misesa te nieliczne (miejmy nadzieję) przypadki, które mogą budzić wątpliwości moralne?

Może to kwestia osobistego podejścia. Może po prostu trudno mi oceniać jako wiarygodnego człowieka, który – rozprawiając o korzyściach wolności i pokojowej współpracy – swoimi czynami nieco przeczy głoszonym ideom; mówi: „Nie kradnij!”, a sam w jakiś sposób do kradzieży się przyczynia, wcale tego nie kryjąc (wszak dziś program „1% dla organizacji pożytku publicznego” najczęściej szumnie się reklamuje i obnosi na sztandarach) i w jakiś sposób legitymizując łupieżczą działalność funkcjonariuszy państwowych. Może jestem zbytnio przywiązany do radykalizmu postulowanego przez Murraya N. Rothbarda w klasycznym tekście Do You Hate the State? (Murray N. Rothbard, Do You Hate the State?, http://www.lewrockwell.com/rothbard/rothbard75.html; tekst po polsku: Murray N. Rothbard, Czy nienawidzisz państwa?, http://liberalis.pl/2007/03/17/murray-rothbard-czy-nienawidzisz-panstwa/ (nb. wypadałoby dokonać w tłumaczeniu drobnej korekty: passus „If our limited statists were truly radical, there would be virtually no splits between us.” winien brzmieć: „Gdyby nasi zwolennicy państwa-minimum byli prawdziwie radykalni, nie byłoby między nami [minarchistami a radykalnymi libertarianami] prawie żadnych różnic.”))? Ale czy do słusznej idei można być przywiązanym „zbyt mocno”?

Może problem w tym, że publiczne wypowiedzi przedstawicieli Instytutu Ludwiga von Misesa świadczą o tym, że liczy się dla nich raczej argumentacja z efektywności (w ostatecznym rozrachunku nieefektywna) niż (rozstrzygający) argument z moralności? (Por. Stefan Molyneux, Zapomnijmy o argumencie z efektywności, http://luke7777777.blogspot.com/2007/09/tumaczenie-stefan-molyneux-zapomnijmy-o.html; Stefan Molyneux, Argument z moralności (czyli: Jak wygramy), http://luke7777777.blogspot.com/2007/10/tumaczenie-stefan-molyneux-argument-z.html; Stefan Molyneux, Argument z moralności w działaniu: Prawo do opieki zdrowotnej, http://luke7777777.blogspot.com/2007/09/tumaczenie-stefan-molyneux-argument-z.html)

Ale może faktycznie to wszystko czepialstwo?

Może tym „większym dobrem”, które miałoby usprawiedliwiać pewną współpracę Instytutu Misesa z funkcjonariuszami państwowymi są: cenne pionierskie publikacje, konferencja „Mises – obrońca cywilizacji i ekonomii” z udziałem Hansa-Hermanna Hoppego, Kryzys Blog, budowanie miłą anarchistom metodą „od dołu” struktur samokształceniowych, otworzenie w Warszawie punktu informacyjnego i biblioteki (por. http://www.mises.pl/centrum-informacyjne/), tworzenie swego rodzaju „mody” na austriacką szkołę ekonomii, rozpoczęcie i rozwijanie projektu Klubów Austriackiej Szkoły Ekonomii, goszczenie Davida Friedmana, organizowanie dla prywatnych firm seminariów naukowych – i wreszcie, last but not least, popularyzowanie myśli wolnościowej w szerszym niż tylko ekonomiczny wymiarze (co z kolei skutkuje pojawianiem się wśród nowych sympatyków wolności osób opowiadających się jeszcze radykalniej za anarchią niż członkowie Instytutu)?

Bierze Caritas.

Zakrawa to na szczególną zuchwałość. „Organizacja pożytku publicznego” najpierw uczestniczy w podziale pieniędzy bezprawnie odebranych ludziom w podatkach, a potem ma czelność występować do nich z prośbą, aby jeszcze trochę jej dodali, dopłacili – już poza systemem etatystycznym. To jakby najpierw wspólnie z gangiem rabusiów okraść kogoś, podzielić się łupem, a potem ponownie podejść do obrabowanego i chcieć, żeby jeszcze dał nam coś z własnej woli.

W przypadku Caritas dodatkowy aspekt sprawy polega na tym, że od członków organizacji mieniącej się katolicką i działającą pod auspicjami hierarchów Kościoła moglibyśmy oczekiwać publicznego dawania świadectwa wierze i wykluczenia współpracy z tymi instytucjami i osobami, które jawnie deklarują swoją wrogość wobec przykazań Bożych. Tymczasem występująca pod katolickim szyldem Caritas idzie na współpracę z Unią Europejską – instytucją programowo zaangażowaną m.in. w promocję mordowania nienarodzonych dzieci. Na internetowej stronie Caritas.pl dumnie widnieje logo tej ludobójczej organizacji.

Katechizm Kościoła Katolickiego stawia sprawę jednoznacznie: „Istnieją czyny, które z siebie i w sobie, niezależnie od okoliczności i intencji, są zawsze bezwzględnie niedozwolone ze względu na ich przedmiot, jak bluźnierstwo i krzywoprzysięstwo, zabójstwo i cudzołóstwo. Niedopuszczalne jest czynienie zła, by wynikło z niego dobro.” (Katechizm Kościoła Katolickiego, nr 1756, http://www.katechizm.diecezja.elk.pl/rkkkIII-1-1.htm)

Pytanie tylko: czy za czyn wewnętrznie zły uznamy wyłącznie „bezpośredni” udział w niedopuszczalnej w żadnych okolicznościach aborcji (np. jako „lekarz”-zabójca), czy również bardziej „pośredni” – jak na przykład współpraca z tymi, którzy „tylko” aktywnie promują mordowanie dzieci?

Wydaje się, że współpraca z ludobójcami powinna być absolutnie wykluczona. W związku z tym należałoby się również powstrzymać od wspierania w jakikolwiek sposób tych, którzy w jakikolwiek sposób współpracują z ludobójcami – a więc np. nie wspierać żadnych działań firmowanych przez Caritas, dopóki członkowie tej organizacji nie zmienią sposobu działania. To przykre, ale konsekwentne.

Bierze związana z Opus Dei Akademia Familijna.

„Dzięki dotacjom ze środków unijnych [...] grupa moderatorów uczestniczyła w zagranicznych szkoleniach.” (Historia, http://www.akademiafamilijna.pl/af_historia.php)

Biorą kameduli z krakowskich Bielan.

Nawet kameduli – powołani, zdawałoby się, w szczególny sposób do oderwania się od spraw ziemskich – przyjmują skradzione pieniądze na „realizację projektu polegającego na modernizacji i adaptacji dawnego Domu Wolskiego i Infirmerii na potrzeby Ośrodka Kulturowego [...]. Projekt ten jest współfinansowany przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, w ramach Priorytetu 1, działanie 1.4 »Rozwój turystyki i kultury« Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, a także Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu Operacyjnego »Promesa Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego«.” (Modernizacja i adaptacja dawnego Domu Fundatora i Infirmerii w Klasztorze Oo. Kamedułów w Krakowie, http://www.kameduli.pl/modernizacja.php) I również umieszczają na swojej stronie internetowej logo reklamujące faszystowsko-ludobójczą UE.

Zakonnicy informują nas o tym, że „Konstytucje Kongregacji Eremitów Kamedułów Góry Koronnej stanowią, iż w żadnym eremie nie powinno brakować pomieszczeń dla gości. Wprawdzie odwiedzający Klasztor winni przystosować się do kamedulskiego stylu życia, a ich pobyt w eremie służyć ma temu, by wytwarzał się pomiędzy nimi klimat braterskiej łączności, pełen serdecznej miłości i wzajemnego ze wspólnotą wzbogacania się duchowego i ludzkiego, jednakże Klasztor musi zapewnić gościom możliwość pobytu w godziwych warunkach.”

Ktoś wskazujący na niemoralność prób legitymizowania kradzieży i niewłaściwość reklamowania zabójców może zaraz usłyszeć zarzut: „A co – chcesz, żeby nie było pokoi gościnnych, żeby goście kamedułów mieszkali w warunkach uwłaczających ludzkiej godności?”. Czy przy braku finansowania z zagrabionych środków udałoby się kamedułom zapewnić gościom takie warunki, jakich wymagają ich konstytucje? Tego nie wiem na pewno. Ale wiem na pewno, że nie należy kraść i nie należy współuczestniczyć w kradzieży.

Czy – chwilowo odsuwając na drugi plan kwestię korzystania z pieniędzy skradzionych w podatkach – godzi się współpracować z organizacją, która programowo walczy z Kościołem rzymskokatolickim? Czy krakowscy kameduli nie rozumieją, że za miskę brukselskiej soczewicy przychodzi im słono zapłacić?

Dlaczego niektórzy biskupi, księża, przeorzy, zakonnicy jakby nie pojmowali – nawet z czysto praktycznego punktu widzenia (jeśli zależy im w pierwszej kolejności na pewnych dobrach materialnych) – że, godząc się na to, iż funkcjonariusze państwowi coś im „dają” – godzą się też na to, że mają prawo im coś zabrać? Czy nie pamiętają niczego z historii krwawych rozpraw funkcjonariuszy państwa z kapłanami, mnichami, zakonnicami, członkami świeckich organizacji katolickich, grabieży prywatnej własności parafii, kasat zakonów, represji wymierzonych w duchownych i świeckich słuchających raczej Boga niż ludzi – duchownych i świeckich, którzy zdecydowali się na wierność Papieżowi i odmawiali składania przysięgi na lojalność wobec aparatu państwa?

Przecież nie trzeba się nawet cofać w jakieś zamierzchłe czasy – wystarczy spojrzeć na Kościół cierpiący dziś: Chiny, Indie, państwa arabskie... Może niektórzy spośród hierarchów Kościoła w krajach znajdujących się pod okupacją funkcjonariuszy państw innych niż wyżej wymienione – uspokojeni stosunkowo wysokim standardem życia i brakiem większych problemów natury finansowej – sądzą, że „o to właśnie chodzi”, że „tak ma być” i że „tak będzie zawsze” (a nawet jeśli nie, to „korzystajmy póki się da”)? Może wielu z nich żyje (się) zbyt wygodnie, uważają taki stan za pożądany i sądzą, że będzie trwał (choćby tylko w ziemskich warunkach) nieskończenie?

Wydaje się szalonym paradoksem, że tak wielu świątobliwych, niezwykle mądrych ludzi, ekspertów w dziedzinie spraw najważniejszych, mistrzów duchowości, wykazuje tak małą roztropność, tak niesłychaną krótkowzroczność w ocenie natury państwa, działalności jego funkcjonariuszy i tego, co oznacza współpraca z nimi.

Jakby zapominali o tym, co pisał w odniesieniu do próby mieszania porządku Bożego i nieporządku polityki Benedykt XVI: „[W] ostatecznym rozrachunku cena, jaką płaci się za stapianie się wiary z władzą polityczną, zawsze polega na oddaniu się wiary na służbę władzy i na konieczności przyjęcia jej kryteriów.” (Benedykt XVI, Jezus z Nazaretu, Kraków 2007, s. 46)

Biorą „anarchiści” z Elba Skłot.

Najpierw piszą na wlepce: „bez pieniędzy, bez rządu, wszystko własnymi siłami”, proponując swego rodzaju autarkię (choć w rozumieniu innym niż Robert LeFevre – por. Robert LeFevre, Autarchy, http://fair-use.org/rampart-journal/1966/06/autarchy). Proszę bardzo – tak długo, jak deklarują, że nie będą nikogo innego zmuszać przemocą lub groźbą jej użycia do takiego sposobu życia i postępują w zgodzie z tymi zasadami, dopóki prawdziwa jest deklaracja „bez rządu”, czyli bez niesprawiedliwego przymusu – wszystko gra.

Ale jak deklaracja „bez rządu” ma się do reklamowania „wydarzeni[a] w ramach projektu [...] dofinansowanego przez Ambasadę Królestwa Niderlandów” (http://www.elba.bzzz.net/content.php?c=more&id=500)?

To ma być anarchizm? Sorry, ale to chyba jakiś kiepski żart.

Bierze Jan Kowalski, rolnik z doliny, meharolnik, przedstawiający się jako „Anarchokapitalista praktykujący :)” i charakteryzujący swoją postawę słowami: „Nie uznaję żadnej władzy, której nie przekazałem bezpośrednio prawa do jej sprawowania i to tylko w konkretnym zakresie” (Jan Kowalski, Moralność unikania danin publicznych, http://rolnikzdoliny.salon24.pl/79945,index.html).

Na pytanie jednego z komentatorów: „A dotacje od UE Pan bierze?”, Jan Kowalski odpowiada zaczepnym tonem: „Biorę. Ma Pan z tym jakiś problem?” (por. dyskusja pod wpisem: Jan Kowalski, Inicjatywa: Czyli Polska po mojemu, http://rolnikzdoliny.salon24.pl/105115.html).

I czyni to będąc absolutnie świadomym natury działania funkcjonariuszy państwowych, o czym świadczy na przykład znakomity wpis pod tytułem Dziki Jerzy napada! (do dyskusji o przemocy państwa) (Jan Kowalski, Dziki Jerzy napada! (do dyskusji o przemocy państwa), http://rolnikzdoliny.salon24.pl/383059.html).

Jak rozumieć ten rozdźwięk między deklaracjami a czynami?

Ale – znów – może to ja się czepiam w porywie starań o czystość idei libertariańskiej i konsekwencję?

Jeśli jednak to nie my mamy zacząć jakieś głębsze zmiany w strukturze społecznej (rozpoczynając od samych siebie), kto to zrobi? Chyba że cały nasz „libertarianizm” to taka „rozrywka”, „fajne hobby”, „zabawa po godzinach” – a w istocie (mimo naszych oświadczeń, orędzi i manifestów) za prawdziwe uważamy iluzje rozsnuwane przed naszymi oczami przez funkcjonariuszy państwowych?

Łatwiej dostrzec zrabowane pieniądze przekazane komuś przez funkcjonariuszy państwowych w ramach „zasiłków, dotacji, subwencji” i nawet konkretne dobro, które zostało z ich pomocą zrealizowane niż setki, tysiące i miliony osób, którym wskutek tej grabieży zabrakło (właśnie tych ukradzionych) środków na leczenie ciężko chorego dziecka, na kupienie prezentu rodzicom, na dobrowolną pomoc charytatywną, na pierwszy od lat wakacyjny wyjazd, na chleb.

To wszystko wpisuje się w ogólniejszy obraz naszej rzeczywistości, w której „agendy”, „zasiłki”, „programy”, „dotacje”, „subwencje” i „wnioski” coraz częściej liczą się bardziej niż konkretni ludzie. Czyha na nas niebezpieczeństwo uzależnienia się od kradzionych środków redystrybuowanych do konkretnych osób oraz instytucji. Odnosi się ponadto wrażenie, jakby niemal wszystko musiało być z definicji „sponsorowane” przez państwo lub powiązane z nim korporacje („Koncert nie byłby możliwy bez naszych sponsorów” – oczywiście, że byłby możliwy, tylko może trzeba byłoby się bardziej postarać i może nieco mniej zarobić). Czyżby coraz więcej osób dobrowolnie stawało się żywymi tablicami reklamowymi deklamującymi puste produktopoddańcze formułki? Czy już nawet „przedsięwzięcie religijne” takie jak pielgrzymka musi być „sponsorowane” (por. np. Sponsor dla pielgrzyma..., http://stocznia.szczecinska.pl/index.php?link=news&id=53)? Czy powinno?

Co powiedzieć o coraz powszechniejszym reklamowaniu się organizacji „dobroczynnych”? Jak ocenić szumne akcje „charytatywne” finansowane choćby w części ze skradzionych środków i nieuchronnie związane z reklamowaniem złodziejskich praktyk? Jak podejść do imprez takich jak konkursy na „wolontariusza roku” i tym podobnych? Co zrobić, aby powstrzymać wsączanie w umysły wielu młodych osób (pełnych zapału i autentycznie zatroskanych o los bliźnich) koncepcji, że środki na pomoc potrzebującym najlepiej pozyskiwać prowadząc przy wtórze okrzyków swoistego rodzaju „żebraninę”, a jałmużnę dawać w taki sposób, że lewa ręka doskonale zdaje sobie sprawę z tego, co czyni prawa?

Zarobienie pieniędzy bez rozgłosu i na własną rękę, a następnie przeznaczenie ich na jakiś zbożny cel jest pewnie trudniejsze, a na pewno mniej widowiskowe niż „organizowanie”, „zbiórki publiczne”, „wnioski o dotacje” – ale może właściwsze?

Jaką postawę (życiową?) w sobie wyrabiamy? Czy postawę „biorących”, „ubiegających się”, w pewnym sensie „żebrzących”, wiecznie na cudzym garnuszku – czy raczej odpowiedzialnych, zmagających się z problemami przy dobrowolnej pomocy najbliższych, dalszych krewnych, sąsiadów?

Oczywiście, zdarzają się sytuacje, w których pomoc lokalna okazuje się niewystarczająca. Pokazują one, że działalność charytatywna na większą skalę miewa swoje uzasadnienie i pewnie potrzebne są nam różne modele aktywności na tym polu. Niemniej jednak wydaje się, że metoda lokalna, rodzinno-sąsiedzka jest jakaś bardziej naturalna, godna szerszego niż dotychczas praktykowania. (Inna sprawa, że przypuszczalnie i dziś nieprzebrane mnóstwo ludzi czyni w ten sposób bardzo wiele dobra – ale po cichu; w taki właśnie sposób, że o tym szerzej nie słyszymy.)

Coś podobnego można zaobserwować, jeśli idzie o różne podejścia wolnościowców do kwestii „zasiłków, dotacji, subwencji”. Może niektórzy z nas mają po prostu nieco inne spojrzenie na świat – i potrzeba zarówno libertarian gotowych na (tym)czasową (?) współpracę, pewien kompromis z państwem, jak i tych, którzy odrzucają jakiekolwiek konszachty z funkcjonariuszami aparatu niesprawiedliwego przymusu.

Bliska jest mi postawa woluntarystów, którzy – zgodnie ze sformułowaną przez Carla Watnera myślą „Jeżeli człowiek zatroszczy się o środki, cel zatroszczy się sam o siebie” (Carl Watner, Podstawy woluntaryzmu, http://luke7777777.blogspot.com/2007/10/tumaczenie-carl-watner-podstawy.html) – zaczynają „zmianę świata” od zmiany własnych postaw i wiernie trwają przy idei nielegitymizowania funkcjonariuszy państwowych, choć może się to łączyć nawet z pewnymi stratami finansowymi (por. „WE ARE NOT TAX EXEMPT – Your gifts to our work are not tax-deductible. Our efforts are bound by conscience and goodwill, not government regulation or political privilege. We refuse to be numbered or supervised by any government agency”, http://www.voluntaryist.com/).

Czy ktoś mógłby wskazać jakąś godną wsparcia instytucję, zakon, konkretny klasztor, organizację charytatywną, która nie korzysta z kradzionych środków? A może immanentną cechą (większości?) tych organizmów, które zakładają tylko ludzie, jest pewna postępująca degeneracja? Czy jedynym dziś wyjściem z tego błędnego koła „grantów”, „akcji”, „zasiłków, dotacji, subwencji” jest wyłącznie wspieranie osób prywatnych, działających na poły publicznie albo „w kręgu znajomych”?

Warto wyjść poza myślenie „państwowe”, „etatystyczne” i od pytania „Czy ktoś jeszcze w ogóle nie bierze?” przejść do realizowania w praktyce przedsięwzięć (również charytatywnych) na zasadach czysto woluntarystycznych. Odmowę współuczestnictwa w podziale skradzionego łupu potraktować jako punkt wyjściowy do postawienia sobie kolejnego, może istotniejszego pytania: jak tworzyć alternatywę dla nienormalności, organizować dobrowolne przedsięwzięcia, tworzyć normalność?

Jak przyczyniać się do zaistnienia takich okoliczności, które ułatwiłyby (nie: „umożliwiłyby” – bo zrezygnować z brania „zasiłków, dotacji, subwencji” można również teraz, od zaraz) każdemu realizację jego zadań bez uciekania się do jakiegokolwiek uczestnictwa w kradzieży?

Odpowiadając zatem na postawione przez redaktorów Liberalis pytanie o „branie kasy od państwa”, wypada powtórzyć: „absolutnie nie potępiam – ale absolutnie zniechęcam”. Jednocześnie godne rozważenia wydaje się zachęcanie do powstrzymywania się od przekazywania funkcjonariuszom państwowym możliwie dużej części naszej własności i współdziałania ze wszystkimi ludźmi wyłącznie na zasadach woluntarystycznych. Może wymaga to dużego wysiłku, może nie mamy prawa domagać się tego z miejsca od każdego człowieka – ale to, zdaje się, jedyny realistyczny kierunek zmian.

Pamiętajmy o tym, aby zawsze proponować „program maksimum”, czyli po prostu normalność – aksjomat nieagresji i wyłącznie dobrowolną współpracę – jako naturalne zasady – a w działaniu nastawiać się na agoryzm, czyli praktyczną realizację wolnościowych postulatów, pokazując, że wolność działa i że stanowi nie tylko cel, ale również środek do celu.

_______

Tekst jest głosem w dyskusji Zasiłki, dotacje, subwencje. Czy wolnościowiec powinien brać kasę od państwa? zaproponowanej przez portal Liberalis.

_______

Kilka myśli poświęconych tematyce kolaboracji z funkcjonariuszami państwowymi pozwoliłem sobie zamieścić również w komentarzu pod tekstem Mike’a Gogulskiego Drogie narzędzie: http://liberalis.pl/2009/01/10/mike-gogulski-%E2%80%9Edrogie-narzedzie%E2%80%9D/#comment-8774

Tłumaczenie: Stephan „Jeżeli głosujesz, nie możesz narzekać”

Nie ma nawet znaczenia, że nie głosowałeś na osobę, która w wyniku danych wyborów faktycznie objęła władzę – głosując w tych wyborach akceptujesz grę zwaną demokracją. Tak więc – niezależnie od tego, czy człowiek, na którego głosowałeś, wygra, czy przegra – już uznałeś, że zwycięzca wyborów będzie w legalny sposób robił to, na cokolwiek przyjdzie mu ochota, bo wyborcy jako kolektyw rzekomo dali mu na to swój „mandat”.

Możesz nawet nie podzielać mojego osobistego poglądu, że politycy to ogólnie rzecz biorąc podżegacze wojenni, ludzie mający chorobliwą skłonność do sterowania innymi, mordercy, kłamcy i złodzieje (którzy akurat ubrali się w garnitury i nazywają się „państwem”) – ale nie da się zaprzeczyć, że ktokolwiek zostanie w demokratycznym głosowaniu wybrany, decyduje o tym, co dany rząd będzie robił za swojej kadencji. To fakt znany każdemu, kto głosuje, więc wyborca ma, oczywiście, świadomość tego, co się zdarzy. Nikt nie może głosować i jednocześnie twierdzić, że nie zdaje sobie sprawy z faktu, iż osoba, która zostaje wybrana, decyduje o tym, co będzie się działo.

„Człowiek nie przestaje być niewolnikiem dlatego, że raz na jakiś czas pozwala mu się wybrać nowego pana.” – Lysander Spooner

Więc nie mów ludziom, że – jeśli nie głosują – nie mogą narzekać na to, co się dzieje, ponieważ właśnie oni są tymi, którzy zdecydowali się nie brać udziału w błazenadzie, jaką jest demokracja. Przynajmniej, nie głosując, wyrazili swoją dezaprobatę wobec systemu i jego kandydatów. Jeśli kogokolwiek można winić za to, co dzieje się po wyborach, to z pewnością tych ludzi, którzy zagłosowali.

_______

Tłumaczenie na podstawie:
Stephan, If you do vote, you can’t complain, http://democracysucks.wordpress.com/2008/11/04/if-you-do-vote-you-cant-complain/

If you do vote, you can’t complain opublikowano na stronie Democracy Sucks 4 listopada 2008 r.

Tłumaczenie: Kent McManigal „Granice państwowe”

Granice państwowe to urojone linie na mapie. Są ludzie gotowi zabijać i ginąć za to, żeby nadal je sobie wyobrażać. Wiem, że w tej kwestii wielu się ze mną nie zgadza. Nie mam zamiaru się o to kłócić, tylko wyjaśnić, co na ten temat uważam i dlaczego. Słyszałem – przynajmniej tak mi się zdaje – wszystkie argumenty przeciwne mojemu zdaniu, ale brzmią one pusto.

Nie mówię o wyznaczonych przez przyrodę granicach fizycznych, takich jak rzeki czy pasma górskie albo o różnych obszarach, jak pustynie lub lasy. One mogą w znaczący sposób wpływać na potrzeby żyjących tam ludzi. Trudności związane z istnieniem naturalnych granic można rozwiązać przez współpracę, kompromis i wymianę handlową.

Mówię o naniesionych na mapę kreskach, które brutalnie przecinają naturalne obszary i lekceważą naturalne granice. O kreskach, które mogą przymuszać dwie różne kultury do integracji albo rozdzielać jedną kulturę. O kreskach, które nie biorą pod uwagę rzeczywistości, w której ludzie mają różne potrzeby i cele – po to, żeby zjednoczyć pod jedną władzą osoby, które mogłyby wybrać tworzenie swoich własnych kultur. To ignorowanie podstawowego prawa do zrzeszania się.

Sądzę, że granice państwowe szkodzą wolności. Dlaczego istnieją? Dlatego, że nasze przepisy są lepsze niż przepisy obowiązujące po drugiej stronie granicy? To nie może być powód, jako że każdy niemal bez wyjątku przepis w jakimkolwiek państwie to absolutny nonsens.

Czy granice państwowe istnieją dlatego, że „nasza flaga” jest lepsza od „ich flagi”? Nasze barwy są dostojniejsze, a wzór sztandaru inspirowany mocą z nieba? To głupi powód, żeby wyrzekać się wolności.

Czy granice państwowe istnieją dlatego, że „tamci ludzie” stoją niżej od „nas” pod względem genetycznym? Może wskaźnik ich inteligencji jest naprawdę niski i z trudem są w stanie oddychać bez niczyjej pomocy... a może są zbyt bystrzy i poczulibyśmy się głupio, gdyby do nas przyjechali?

Czy granice państwowe istnieją dlatego, że ich kultura jest godna pogardy? „Przecież zachowują się jak zwierzęta i zjadają dzieci swoich wrogów”. „Wiesz, mnożą się jak króliki i zjeżdżają chmarami na prowincję, niszcząc wszystko na swojej drodze – jak szarańcza”. „Nasza kultura nie zdoła przetrwać, jeśli narazimy ją na kontakt z ich kulturą”. Jeżeli jakaś kultura nie umie przetrwać kontaktu z inną kulturą, prawdopodobnie nie warto jej ratować.

Czy granice państwowe istnieją dlatego, że ich bóg i jego wyznawcy są źli? Jeśli tak się sprawy mają, czy twój dobry bóg nie powinien dać rady obronić cię przed „tamtymi” – niezależnie od tego, czy kreski znajdą się na mapie, czy nie? Wyznawcy tego samego boga nigdy między sobą nie walczą, prawda? Czy da się wytłumaczyć narażanie się na śmierć, jeśli napastnik wyznaje tego samego boga, co ty?

Czy granice państwowe istnieją po to, żeby terroryści nie przeniknęli do naszych miast i nas nie pozabijali? Gdyby rząd nie pomagał terrorystom poprzez rozbrajanie społeczeństwa, nie istniałoby żadne realne zagrożenie.

Czy granice państwowe są wartościowe dlatego, że „nasz” rząd jest godny szacunku i sprawiedliwy, a „ich” rząd to ludobójcza tyrania? Po Waco (mordowanie ludzi ze względu na ich wyznanie religijne), po Ruby Ridge (mordowanie ludzi, „bo broń była o jedną ósmą cala »zbyt krótka«), po przypadku Wayne’a Finchera (porwanie pokojowo nastawionego człowieka za korzystanie z prawa do posiadania broni – wyraźnie chronionego przez Kartę Praw [Stanów Zjednoczonych]), po przypadku małżeństwa Brownów (porwanie rodziny za to, że chciała nadal posiadać swoje własne pieniądze i dom), po obozach internowania dla Amerykanów japońskiego pochodzenia w trakcie drugiej wojny światowej (porywanie ludzie ze względu na ich rasę), po Wojnie z Niektórymi Narkotykami (porywanie i mordowanie ludzi, ponieważ zdecydowali się wchłonąć pewne substancje chemiczne) i podobnych wydarzeniach – zbyt wielu, żeby o wszystkich wspominać – mam wątpliwości, czy można mówić o „naszej” wyższości moralnej.

Nie, moim zdaniem jedyny sens „granic państwowych” polega na umożliwieniu rządowi prowadzenia kontroli. Granice pozwalają rządom nadzorować wszystkich ludzi żyjących wewnątrz ograniczonego kreskami obszaru. Dostarczają rządom pretekstu do wysyłania ludzi na śmierć w walce przeciw ludziom po drugiej stronie linii. Rządy potrzebują „tamtych”, aby zjednoczyć ludzi w obawie przed nimi – granice to umożliwiają. Zmuszanie ludzi do uzyskiwania pozwolenia na przechodzenie przez te kreski pozwala rządom więzić tych, którym zezwolono na przekroczenie linii, zbierać o nich informacje, a nawet fizycznie ich przeszukiwać. Granice to znakomite psychologiczne narzędzie służące do kontrolowania ludzi. Najzwyczajniej w świecie nie kupuję tej propagandy.

_______

Tłumaczenie na podstawie:
Kent McManigal, National Borders, http://kentmcmanigal.blogspot.com/2008/11/national-borders.html

National Borders opublikowano na blogu Kenta McManigala Kent's "Hooligan Libertarian" Blog 9 listopada 2007 r.

Dobre zasady są po to, żeby się ich trzymać

Jeżeli mówimy o kimś jako o „człowieku zasad”, mamy na myśli to, że jest przewidywalny i można polegać na jego słowie.

„Człowiekiem bez zasad” określamy osobę, która nie kieruje się spójną hierarchią wartości i w związku z tym zachowuje się chaotycznie.

Człowiek nie może nie działać.

Jeżeli mam do wykorzystania dwie godziny, mogę iść popływać w jeziorze – wybieram pewne działanie. Mogę też zdecydować, że przeleżę ten czas na kanapie przed telewizorem – wybieram pewne działanie. Mogę się przespać – wybieram pewne działanie. Mogę spędzić czas z żoną – wybieram pewne działanie. Mogę posłuchać muzyki – wybieram pewne działanie.

Decydując się na któreś z tych działań, jednocześnie rezygnuję ze wszystkich innych. A które z nich wybieram?

Może to zależeć od wielu czynników – od tego, co powinienem zrobić; od tego, jakie obowiązki przyjąłem na siebie; od potrzeb moich bliskich; od tego, co sam uważam za potrzebne; od tego, co odbieram jako przyjemne; od tego, co odczuwam jako „samorealizację”. Krótko mówiąc – od tego, co stawiam najwyżej w mojej hierarchii wartości.

W sensie ścisłym nie ma kogoś takiego, jak „ludzie bez zasad”. Każdy człowiek – nawet jeśli sobie tego nie uświadamia – postępuje zgodnie z pewnym systemem wartości. Również osoba nazywana „człowiekiem bez zasad” działa według jakichś reguł – choć może trudno je dostrzec, może nie da się ich logicznie uzasadnić.

Moglibyśmy zatem powiedzieć, że różnica między osobami określanymi potocznie mianem „ludzi zasad” a „ludźmi bez zasad” polega na tym, że słuszne reguły postępowania zostały przez tych pierwszych przyjęte, a przez drugich – odrzucone.

Sztuka polega na tym, aby odkryć, które zasady są prawdziwe i nimi się kierować.

Obowiązujące w danym momencie przepisy państwowe nie mogą być kryterium prawdy

Popularność powiedzenia „zasady są po to, żeby je łamać” może brać się z tego, że wiele osób rozumie „zasady” nie jako „reguły, którymi powinniśmy się kierować”, ale uważa je za synonim „przepisów państwowych”. Nawet jeśli przyjęlibyśmy taką interpretację terminu „zasady”, zachęcanie do łamania w każdych okolicznościach wszystkich przepisów prawa państwowego byłoby błędem. Prawo narzucane przez funkcjonariuszy państwowych zazwyczaj zakazuje ludziom (niebędącym funkcjonariuszami państwowymi – oni przyznają sobie prawo do zabijania i grabieży) mordowania i okradania osób narodzonych. Absurdem byłoby twierdzić, że „należy zabijać niewinnych ludzi, bo każde prawo państwowe trzeba łamać”.

Inna postawa, którą można by streścić słowami „Twarde prawo państwowe, ale prawo”, jest również niewłaściwa. Osoby, które zdają sobie sprawę z tego, że wymuszane przez sprawujących władzę zasady (i sam fakt wymuszania ich) są niemoralne, a jednocześnie mówią, że „należy zawsze przestrzegać wszystkich stanowionych przez państwo przepisów”, otwarcie zachęcają do czynienia zła, włączają się do chóru głosicieli filozofii beznadziei („Rzeczywiście, to jest złe – ale cóż mogę na to poradzić?”) i próbują zdjąć z siebie oraz innych odpowiedzialność za dokonywane wybory.

Dla człowieka poszukującego odpowiedzi na pytanie „Jakie zasady są właściwe? Co jest słuszne zawsze i wszędzie?” przepisy państwowe nie mogą stanowić żadnego punktu odniesienia – chociażby z tego powodu, że podlegają nieustannym nieprzewidywalnym zmianom. Można więc mówić najwyżej o stosowaniu się do „obowiązujących w danym momencie przepisów państwowych” – bez jakiejkolwiek gwarancji, że to, co „tworzący” je legislatorzy dziś traktują jako zakazane, jutro nie zostanie uznane przez nich za dopuszczalne. Uznawanie państwowej legislacji za coś wartego rozważania, nie mówiąc już o bezkrytycznym stosowaniu się do niej, stoi w jawnej sprzeczności z poglądem, że „prawo to coś, co trzeba odkrywać, co jest odwiecznie »dane«, a nie coś, co należy »tworzyć«.” (Hans-Hermann Hoppe, Demokracja – bóg, który zawiódł (Ekonomia i polityka demokracji, monarchii i ładu naturalnego), Warszawa 2006, s. 67)

Należałoby więc zrezygnować z rozpatrywania prawdziwości zasad, którymi się kierujemy, pod kątem ich zgodności z narzucanym aktualnie prawem państwowym, a zamiast tego badać, które z nich są prawdziwe i konsekwentnie się ich trzymać.

Wspólny punkt wyjścia: zasada nieagresji

Libertarian łączy przekonanie, że sprawiedliwą zasadą, stojącą u podstaw relacji między ludźmi i porządku społecznego, jest zasada nieagresji. Murray Rothbard pisał o niej tak: „Libertariańskie kredo opiera się na jednym centralnym pewniku: żaden człowiek, ani grupa ludzi, nie ma prawa do agresji skierowanej przeciwko osobie lub własności innego człowieka. Twierdzenie to można nazwać »aksjomatem nieagresji«. »Agresję« definiuje się jako zainicjowanie użycia lub groźbę użycia fizycznej przemocy przeciwko osobie lub własności innego człowieka.” (Murray Rothbard, O nową wolność – Manifest libertariański, Rozdział 2: Własność i wymiana, http://www.mises.org.pl/o-nowa-wolnosc-manifest-libertarianski/rozdzial-2/)

U podstaw idei wolnościowej stoi zatem pewien jasno sformułowany dogmat, konkretna zasada.

Harmonijną współpracę rozmaitych osób umożliwia ciągłe odnoszenie się do aksjomatu nieagresji i zastanawianie się nad tym, co z niego wynika.

Konsekwentne stosowanie zasady nieagresji prowadzi do wniosku, że państwo (czyli grupa ludzi inicjująca użycie fizycznej przemocy lub grożąca jej użyciem) to coś złego, co nie powinno istnieć, a sprawiedliwy porządek społeczny polega na pokojowym współistnieniu, dobrowolnej współpracy i dotrzymywaniu umów. W tych kwestiach nie ma między libertarianami sporu.

Poglądy libertarian na aborcję

Istotne rozbieżności wewnątrz ruchu wolnościowego pojawiają się w dyskusji na temat aborcji. Wypowiedzi na temat ochrony człowieka od chwili poczęcia lub jej braku wywołują najczęściej zażartą dyskusję – również w środowisku polskich libertarian (por. np. teksty poświęcone aborcji i komentarze do nich na portalu Liberalis.pl (http://liberalis.pl/tag/aborcja/)).

Niektórzy mogą uważać zastanawianie się nad kwestią aborcji za stratę czasu. Przewidują, że w chwili, gdy ludzie powszechnie uznają aksjomat nieagresji za sprawiedliwą podstawę porządku społecznego, poszczególne osoby, tworzące się dobrowolnie związki, stowarzyszenia, federacje itd. przyjmą w sprawie dzieci nienarodzonych określone stanowisko – i w ramach „wolnej konkurencji idei” przekonamy się, które podejście do tych zagadnień zostanie masowo przyjęte.

Wielu sądzi jednak, że przyzwolenie na aborcję bądź jej niedopuszczalność wynika bezpośrednio z aksjomatu nieagresji i jasno formułuje swoją opinię na temat tego, co uważa za „usuwanie ciąży” bądź zabijanie człowieka.

Część twierdzi, że poczęte dziecko to nie człowiek, ale część ciała kobiety – taka jak włos czy paznokieć – w związku z czym wolno je „usunąć”.

Część mówi, że poczęte dziecko to człowiek, ale „matka ma prawo do aborcji”, ponieważ wolno jej „usunąć intruza”.

Część uznaje poczęte dziecko za człowieka i opowiada się przeciwko „aborcji na życzenie”, ale uważa ją za dopuszczalną w „szczególnych przypadkach” – przywołuje się tu np. sytuację, gdy poczęte dziecko jest wynikiem gwałtu.

Część uznaje poczęte dziecko za człowieka i sprzeciwia się jego zabijaniu w jakiejkolwiek sytuacji.

Czy to, co proponujesz, sprawia, że ludzie stają się lepsi?

Wśród tej części środowiska wolnościowego, która chce przyzwolenia na aborcję, daje się wyczuć jakby obawę, że konsekwentne opowiedzenie się za życiem i sprzeciw wobec mordowania kogokolwiek oznacza zdradę wolności. Tymczasem wolność realizuje się w pełni i ma sens tylko wtedy, kiedy łączy się z odpowiedzialnością.

Matka i ojciec zaciągają wobec dziecka pewne zobowiązania przez fakt doprowadzenia do jego poczęcia.

Oskarża się często przeciwników aborcji o „dogmatyzm” lub „fundamentalizm”. Zarzut ten brzmi dziwnie, kiedy wysuwają go libertarianie – czyli osoby opierające swój pogląd na właściwy model organizacji życia społecznego właśnie na dogmacie, fundamencie – na aksjomacie nieagresji.

Zwolennicy dopuszczalności aborcji powołują się też niekiedy na następujący argument: „w życiu społecznym nie można stosować jako norm żadnych zasad wyprowadzonych z religii”. Wysuwającym je osobom wydaje się, że wszystkie religie głoszą to samo – podczas gdy wcale tak nie jest. Kościół rzymskokatolicki stanowczo sprzeciwia się zabijaniu nienarodzonych. Episkopalianin je akceptuje. Gdybyśmy przyjęli, że zasady kierujące życiem społecznym nie mogą stać w zgodzie z tym, co głosi którekolwiek wyznanie religijne, nie bylibyśmy w stanie sformułować żadnej takiej zasady.

Samą postawę ateistyczną lub agnostyczną można zakwalifikować jako swego rodzaju „wiarę” lub „niewiarę”. Ateista lub agnostyk również w coś wierzy, wyznaje jakieś dogmaty – tyle że akurat inne niż na przykład członkowie Kościoła rzymskokatolickiego. Jeśli więc ktoś mówi, że „w życiu społecznym nie wolno stosować jako norm żadnych zasad zgodnych z czyjąś wiarą albo z nauczaniem jakiejś religii”, przeczy sam sobie – w istocie odmawiając komukolwiek (a więc również samemu sobie) prawa do formułowania jakichkolwiek postulatów.

Zamiast więc obrzucać się oskarżeniami o „dogmatyzm”, „fundamentalizm religijny” lub „fundamentalizm antyreligijny”, pytajmy: co jest słuszne? Czy proponowane przez ciebie rozwiązanie sprawia, że ludzie stają się lepsi?

Kiedy zaczyna się życie

Stanisław Michalkiewicz napisał: „od momentu urodzenia mamy do czynienia z człowiekiem. Tego nikt nie kwestionuje. No dobrze, ale jak jest na minutę przed urodzeniem? Przecież dziecko na minutę przed urodzeniem niczym nie różni się od dziecka już urodzonego – poza sposobem oddychania. Ale przecież zdarza się, że i ludzie dorośli, np. podczas operacji, nie oddychają samodzielnie, a przecież nikomu nie przychodzi do głowy kwestionować z tego powodu ich człowieczeństwo. Stanowczo, sposób oddychania nie ma tu nic do rzeczy, zatem musimy przyjąć, że na minutę przed urodzeniem dziecko nie różni się od dziecka już urodzonego żadną istotną z punktu widzenia człowieczeństwa cechą. No a na dwie minuty? Na piętnaście minut? Na godzinę przed urodzeniem? Na tydzień? Na miesiąc? [...] Niektórzy filozofowie utrzymują, że jeśli [...] dziecko nie ma jeszcze głowy, to nie jest człowiekiem, tylko »zespołem komórek«. Ale – powiedzmy sobie szczerze – gdybyśmy poddali rzetelnej analizie takiego filozofa, to też poza komórkami niczego byśmy w nim nie znaleźli. Być może niektórych komórek byłoby więcej, ale cóż to za różnica? [...] »[P]odludzie« nie istnieją, podobnie jak »płody«. Istnieją ludzie należący do różnych narodów, czy ras, albo będący w różnych fazach życiowych.” (Stanisław Michalkiewicz, Logika wystarczy, http://www.michalkiewicz.pl/tekst.php?tekst=226)

Precyzyjność sformułowań

Dbanie o precyzyjność sformułowań pociąga za sobą potrzebę odrzucenia zdań wewnętrznie sprzecznych.

Wiele osób uznających się za katolików opowiada się za zezwoleniem na aborcję. W związku z tym mówi się o tym, że „ileś procent katolików opowiada się za tym, aby wolno było w pewnych przypadkach dokonywać aborcji”. To tak, jakby stwierdzić: „spośród tysiąca zapytanych wegetarian 75% je mięso”. W rzeczywistości okazuje się, że w przebadanej grupie nie było tysiąca wegetarian, tylko dwustu pięćdziesięciu.

Warto zatem zadać pytanie o to, czy osoby, które uważają się za katolików, ale odrzucają naukę Kościoła w kwestii życia nienarodzonych – można jeszcze nazwać katolikami?

Podobnie możemy spytać: czy libertarianin, który odrzuca konsekwentne trzymanie się zasady nieagresji, opowiadając się za zezwoleniem na aborcję, jest jeszcze libertarianinem?

Qatryk (Patryk Bąkowski) napisał o aborcji tak: „Oczywiście[,] że jest to zabójstwo, ale moim zdaniem zabójstwo w pełni uzasadnione”.

Wiele zależy tu od tego, w jakim znaczeniu autor użył słowa „zabójstwo”. Jeśli miał na myśli „bezprawne pozbawienie niewinnej osoby życia”, to opowiedział się za złamaniem zasady nieagresji, która stanowi fundament idei libertariańskiej – a Patryk Bąkowski deklaruje się jako libertarianin.

Dla aborcji zawsze jest realna alternatywa

Nieprecyzyjność sformułowań, niechlujność bądź myślenie telewizorem mogą prowadzić do nieporozumień.

W tekście „Przedludzie” i aborcja w społeczeństwie libertariańskim napisałem: „Warto starać się o ułatwienie procesu adopcji – aby kobieta, która nie chce wychowywać własnego dziecka, miała realną alternatywę wobec aborcji.” To wyrażenie mogłoby sugerować, że – kiedy nie ma możliwości oddania dziecka do adopcji albo jest to utrudnione – aborcja jest dopuszczalna, bo nie ma wobec niej „realnej” alternatywy, wszystkie inne rozwiązania są „nierealne”.

Niniejszym wycofuję się z tego fragmentu zdania: „aby kobieta, która nie chce wychowywać własnego dziecka, miała realną alternatywę wobec aborcji”.

Realna alternatywa zawsze jest. Polega na urodzeniu dziecka.

Timur napisał: „byłbym za całkowitym [...] zakazem [aborcji] (z wyjątkiem sytuacji gdy zagrożone jest życie matki) gdyby istniały REALNE alternatywy dla młodych matek”.

To tak, jakby powiedzieć: „Byłbym za całkowitym zakazem kradzieży, gdyby istniały realne alternatywy dla tych wszystkich, których nie stać na samochód wart 500 uncji złota”. Zasady moralne nie ulegają zawieszeniu w zależności od warunków, w jakich się znajdujemy.

Istnieją tylko ludzie – nie ma „podludzi”

Timur napisał: „Dzieci nie wolno zabijać, ale czy wolno skazywać je na los obywateli drugiej kategorii bo urodziły się po niewłaściwej stronie łoża? [...] Co gorsze? Być przedczłowiekiem do 12 roku życia czy podczłowiekiem do końca życia [?]”.

Na jakiej podstawie Timur albo matka poczętego dziecka albo ojciec poczętego dziecka albo ktokolwiek inny może stwierdzić, że ktoś stanie się „podczłowiekiem”? Nawet gdyby usiłował jasno zdefiniować ten termin, to po pierwsze – ani nie zmieniłoby to faktu, że w obiektywnym porządku rzeczy istnieją ludzie, a kogoś takiego jak „podludzie” nie ma; po drugie – skąd wiedziałby, że po narodzeniu akurat ta osoba spełni kryteria, które spowodują, że Timur albo ktokolwiek inny nazwie ją „podczłowiekiem”?

Jeśli ktoś w pewnym momencie uzna się (błędnie) za „podczłowieka”, to sam może zdecydować, co chce z tym zrobić – ale nie odbierajmy mu tej wolności decydowania.

Wielkość i wspaniałość ludzkiego życia przejawia się między innymi w tym, że niczyje wybory nie są zdeterminowane; każdy w każdej chwili może wybierać dobre postępowanie.

Trudno zrozumieć tych, którzy roszczą sobie prawo do decydowania, komu „lepiej będzie umrzeć” zanim zdąży się narodzić, a komu „lepiej będzie żyć”.

Zachowanie moralnie złe, na które nie ma zgody wszystkich jego uczestników

Nawet wśród zwolenników „prawa do aborcji” dość powszechne jest przekonanie, że jej dokonywanie to coś złego.

Qatryk napisał: „W każdym razie, niezależnie [od tego,] jak traktować nienarodzone życie, jest moim zdaniem w ocenie moralnej złem zabicie go. Nie zmienia to jednak faktu że kobieta ma do tego prawo.”

Nie ma takiego prawa. Zachowanie moralne złe (np. nierząd, nadużywanie alkoholu albo narkotyków) może być z punktu widzenia prawa tolerowane, kiedy zgadzają się na nie wszystkie uczestniczące w nim osoby – ale zachowanie moralnie złe, na które nie ma zgody wszystkich jego uczestników, nie może być dozwolone.

Porównanie Ultrarechta

W tekście „Przedludzie” i aborcja w społeczeństwie libertariańskim zaproponowałem porównanie zajścia w ciążę do zaproszenia człowieka w gościnę – bez prawa usuwania go z mojego domu przed momentem, kiedy wizyta w naturalny sposób dobiegnie końca.

Ultrarecht (Olgierd Sroczyński) zaproponował porównanie bardziej zrozumiałe dla tych, którzy traktują poczętego człowieka jak „wypadek”. Napisał o „zaciągnięci[u] kogoś siłą, bez jego woli na teren mojej własności, sprawieni[u], że po opuszczeniu jej będzie musiał w sposób konieczny umrzeć, a następnie wydaleni[u] go”.

Warto zadać sobie w tym miejscu pytanie, skąd w umysłach ludzkich pojawia się myśl o tym, że aborcji wolno dokonywać – że w ogóle można jej dokonywanie rozważać. Wydaje się, że wynika to z zaburzonych relacji między kobietami a mężczyznami.

Normalni rodzice, żyjący w sakramentalnym związku małżeńskim, wcale nie zastanawiają się nad tym, czy poczęte dziecko wolno „usuwać”. Taki pomysł w ogóle nie przychodzi im do głowy i z trudem wyobrażają sobie, że ktoś mógłby o czymś takim pomyśleć. Ludzi się nie morduje i kropka. Dla normalnych rodziców dziecko to powierzony ich opiece człowiek – osoba, w stwarzaniu życia której współuczestniczyli, osoba godna miłości, osoba, której chcą pomóc w stawaniu się lepszą.

W dzisiejszej rzeczywistości wielu rodziców nie myśli jednak w tych kategoriach. Skoro więc pewne osoby uważają dziecko za „przeszkodę”, warto w pierwszej kolejności mocno podkreślać ciążące na ojcu i matce zobowiązania, zaciągnięte w momencie przekazania nowemu człowiekowi życia.

Zawsze wskazane jest zachęcanie rodziców do patrzenia na dziecko jako na dar i zadanie – ale jeśli takie próby nie odnoszą rezultatu, trzeba odwołać się do nieubłaganego logicznie porównania Ultrarechta: „Jeżeli zawrę z kimś umowę, że może korzystać z mojej własności, to nie mogę odwołać tej umowy jednostronnie, tym bardziej w momencie, kiedy opuszczenie mojej własności grozi mu śmiercią. [Aborcja jest jak] zaciągnięcie kogoś siłą, bez jego woli na teren mojej własności, sprawienie, że po opuszczeniu jej będzie musiał w sposób konieczny umrzeć, a następnie wydalenie go”.

Edukacja seksualna – jaka?

Qatryk napisał, że ludzie „niekoniecznie muszą sobie zdawać sprawę z takich konsekwencji” i zasugerował w związku z tym prowadzenie „edukacji seksualnej”.

Pytanie: co ten termin oznacza i kto powinien być za taką edukację odpowiedzialny?

Przyjęło się uważać, że „edukacja seksualna” oznacza narzucony odgórnie (i finansowany ze skradzionych w podatkach pieniędzy) program zaznajamiania młodych ludzi z budową i funkcjonowaniem układu rozrodczego człowieka. Program ów zawiera opiera się nierzadko na przekonaniu, że człowiek musi działać seksualnie i – jako że nie jest w stanie nad sobą zapanować i odpowiadać za swoje czyny – należy „minimalizować straty” albo „eliminować skutki” jego nieodpowiedzialnych zachowań. Zwolennicy takiej „edukacji seksualnej” przedstawiają człowieka jako zwierzę, którego działania mogą zostać całkowicie oderwane od ich konsekwencji. Usiłują sprowadzić „edukację seksualną” do szeregu „technicznych” uwag na temat współżycia płciowego – bez oglądania się na jego związki z innymi dziedzinami ludzkiego życia i wpływ na innych ludzi.

Prawidłowy model edukacji seksualnej – w ramach którego przede wszystkim uświadamiano by dzieciom, że w przyszłości będą matkami i ojcami i że wiążą się z tym określone powinności – wymagałby wiedzy i zaangażowania ze strony rodziców. To właśnie do nich należy pomaganie dzieciom w zrozumieniu tych prawd – a zbyt często ojcowie i matki odsuwają od siebie zadanie, licząc na to, że zastąpi ich szkolny nauczyciel albo rówieśnicy dziecka.

Istotne, aby rodzice przekazywali dziecku wiedzę nie tylko słowem, ale przede wszystkim przykładem. Co da dziecku fakt, że będzie dokładnie poinformowane o budowie układu rozrodczego człowieka, a nawet o właściwych wzorcach, jeśli nie będą one przed jego najbliższych i najważniejszych nauczycieli – rodziców – praktykowane?

Jak mogą uczyć wzrastania w miłości i odpowiedzialności ojcowie lub matki, którzy swoim postępowaniem – np. poprzez stosowanie środków antykoncepcyjnych lub wczesnoporonnych – mówią swojemu narodzonemu już dziecku: „Nie chcemy twojego możliwego rodzeństwa. Chronimy się przed nim. Przeszkadza nam. W ogóle nasza seksualność nam zawadza. Czujemy, że musimy w sztuczny sposób zmieniać to, co naturalne”?

Antykoncepcja prowadzi do aborcji

Stosowanie środków antykoncepcyjnych oznacza wrogość wobec dziecka. W mentalności używających ich osób dziecko to ktoś przed kim trzeba się „bronić”, ktoś, kto „zawadza”, „przeszkadza”, ktoś, kogo „nie powinno być”.

Obawa przed dzieckiem – to coś groteskowego.

Z jednej strony tak wiele osób drży dziś przed tak wielu wyolbrzymianymi zagrożeniami. Na opakowaniach produktów spożywczych umieszcza się szczegółowe informacje na temat składników mogących wywoływać alergie. Narodzone dzieci od maleńkości nierzadko wdraża się w rowerowy reżim kaskowy. Przemysł medialno-rozrywkowy prezentuje ludziom obraz życia jako nieprzerwanego pasma krwawych konfliktów zbrojnych, rozbojów i wypadków. Z drugiej strony – tak wiele osób jakby wcale nie przejmowało się duchowymi, fizycznymi i psychicznymi konsekwencjami stosowania środków antykoncepcyjnych i związanym z tym zabijaniem nienarodzonych.

Próba zakłócenia naturalnych procesów organizmu, aby zapobiec powstaniu nowego życia, oznacza postrzeganie dziecka jako wroga. Najlepiej, jeśli „wróg” w ogóle się nie pojawi – więc stosujemy środki antykoncepcyjne. Jeśli mimo tego „wróg” się pojawi, trzeba go zniszczyć – jak najszybciej, kiedy jest jeszcze stosunkowo mały – więc stosujemy środki wczesnoporonne. Jeśli nie dostrzeżemy „wroga” w porę i zdąży się on rozwinąć – to i tak za wszelką cenę trzeba go zniszczyć – więc dokonujemy aborcji.

Patrzenie na dziecko jak na wroga skutkuje zafałszowaniem pojęć. Środki prowadzące do sztucznego poronienia nazywa się środkami antykoncepcyjnymi (por. Jacek Salij OP, Środki poronne, http://www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TD/pytania_nieobojetne/srodki_poronne.html); aborcje traktuje się jako zastępczą formę antykoncepcji (por. Hilary White, Abortion as Birth Control – 1,300 UK Women Have Had at Least Five Abortions, http://www.lifesitenews.com/ldn/2008/mar/08032009.html).

Szacunek dla życia narodzonego

Qatryk napisał: „Gdyby ludzie mieli znacznie większy szacunek do życia narodzonego, na pewno zwiększyłby się również i ich szacunek do życia nienarodzonego”.

Szczera prawda – tylko czy z tego wynika, że uznamy aborcję za niedopuszczalną dopiero wtedy, kiedy ktoś stwierdzi, że w danym momencie członkowie społeczeństwa przejawiają już w wystarczającym stopniu szacunek dla życia narodzonego?

Wiele osób dobrowolnie współuczestniczy w wojnach rozpętywanych przez funkcjonariuszy państwowych albo je popiera. Biorą w tym udział również ci, którzy deklarują się jako obrońcy życia. Ich nielogiczna i niesprawiedliwa postawa, w ramach której wyrażają przyzwolenie na pewną kategorię zabójstw (tych dokonywanych przez funkcjonariuszy państwowych z użyciem ukradzionych podatnikom pieniędzy) nie powinna jednak prowadzić do postawy wyrażającej się słowami: „skoro nie krytykujecie wystarczająco wojen, to przynajmniej (niejako w ramach »rekompensaty«) pozwólcie też na inne zabójstwa”.

Zamiast przeciwstawiać sobie rzeczywistości życia narodzonego i nienarodzonego, warto przypominać, że one się splatają.

Pro-life vs. pro-murder

Tytuł tekstu Aborcja jest „pro-life”; anty-aborcja jest „anti-life” skłania do zastanowienia, czy przeciwstawianej postawie „pro-life” postawy „pro-choice” nie należałoby określać inaczej.

Przeciwnicy aborcji opowiadają się za wyborem, są „pro-choice”, w takim sensie, że chcą każdemu istniejącemu już człowiekowi dać szansę na podejmowanie (choćby i w przyszłości) wolnych decyzji.

Przeciwieństwo życia to śmierć. Śmierć może nastąpić w sposób naturalny lub nienaturalny. Pozbawianie dziecka życia to coś nienaturalnego. Może więc postawę przyzwalających na to osób nazywać „pro-death” albo „pro-murder”?

Człowiek nie jest zwierzęciem

Autor tekstu Aborcja jest „pro-life”; anty-aborcja jest „anti-life” napisał: „[Wbrew] opinii »anty-lifers« (błędnie zwanych »pro-lifers«, jako że są oni przeciwko życiu faktycznej jednostki ludzkiej związanej z zagadnieniem), kobieta nie jest po prostu rozpłodową świnią”.

Jak pogodzić powyższe stwierdzenie z faktem, że to właśnie proaborcjoniści (określający zresztą nierzadko kobiety uważane przez siebie za atrakcyjne właśnie mianem „świń”) sprowadzają kobietę do statusu zwierzęcia – tak głupiego, że nie odpowiada za swoje działanie seksualne, w związku z czym należy mu i ojcu dziecka pozwolić na zabijanie?

Wielkość i godność człowieka polega między innymi na tym, że posiada on duszę rozumną. Może decydować o swoim działaniu. Nie podlega żadnemu fatum i nie ma konieczności wybierania tzw. „mniejszego zła”. Ma wolną wolę. Może wybierać dobro. Człowiek nie ma obowiązku działania seksualnego. Jest w stanie rozumnie kierować swoim życiem płciowym.

Dziecko nie bierze się z przeciągu

Przeświadczenie o tym, że człowiek niczym nie różni się od zwierząt może z łatwością doprowadzić do przekonania, że aborcja powinna być dozwolona jako „wyjście awaryjne” dla osób, które „nie chciały” przekazywać życia nowemu człowiekowi, a zrobiły to.

Co oznacza „nie chciały przekazywać życia”? Mamy na myśli sytuację, w której rodzice dziecka twierdzą, iż go „nie planowali”, że to „wypadek”. Jak jednak mogą uczciwie twierdzić, że „nie chcieli przekazywać życia”, skoro – podejmując współżycie – naturalną koleją rzeczy powinni zdawać sobie sprawę z jego możliwych skutków?

Niektórzy mogą tłumaczyć proaborcyjną postawę rodziców ich ignorancją: „Nie wiedzieli, że może się począć dziecko, »zabezpieczyli się«, a tu »wpadka«”. Gdyby okazało się, że matka i ojciec rzeczywiście byli tak nieodpowiedzialni i nierozsądni, że nie uświadamiali sobie możliwych konsekwencji podjętego dobrowolnie działania płciowego, to czy tak nieodpowiedzialni i nierozsądni ludzie mogą wysuwać jakiekolwiek pretensje do decydowania o życiu lub śmierci swojego dziecka?

Wolność zawsze łączy się z odpowiedzialnością.

Ten związek dotyczy nie tylko obowiązków, jakie biorą na siebie rodzice w chwili przekazania dziecku życia, ale odnosi się również do sposobu, w jaki wcześniej kierują swoim życiem seksualnym. Ten zaś wiąże się z pytaniem o sens życia w ogóle.

Pytanie o sens życia

Poczucie braku sensu własnego istnienia może prowadzić – nawet w nieuświadomiony sposób – do przekonania, że – „skoro tak, to, faktycznie, po co przekazywać dzieciom życie?”

Prawdopodobnie tych, którzy świadomie i jawnie dają wyraz swojej nienawiści wobec życia, deklarując niewiarę w sens ludzkiego istnienia, jest dużo mniej niż tych, dla których te sprawy nie stanowią przedmiotu jakiejkolwiek refleksji.

Stosunkowo często w miejscu zasad moralnych człowiek stawia wtedy to, co aktualnie uważa za przyjemne.

Nierzadko i wśród libertarian daje się zauważyć tendencję do stawiania w centrum ludzkiego zainteresowania „przyjemności”, „wygody”, „tego, co aktualnie uważam za szczęście”. Łączy się z tym stosunkowo często wrogość wobec religii (wielu wolnościowców zdaje się traktować wszystkie wyznania religijne jako pewną jedność – nie dostrzegając między nimi różnic) i promowanie w sposób bezpośredni lub aluzyjny rozwiązłości seksualnej.

Qatryk, deklarujący się jako libertarianin i libertyn, niejednokrotnie dawał wyraz swojemu przekonaniu, że istotną i wartościową częścią ludzkiego życia, a może nawet jego ostatecznym sensem, powinny stać się „przyjemności” takie jak upijanie się oraz przygodne stosunki seksualne. (Por. np. Qatryk, Piłka nożna, http://qatryk.pl/pilka-nozna/ oraz Qatryk, Świat jest piękny, http://qatrykoweboje.salon24.pl/69365,index.html)

Być może to właśnie tu tkwi klucz do problemu zabijania dzieci nienarodzonych. Jeśli człowiek upatruje istoty swojego życia w swego rodzaju „używaniu” doczesności, którą traktuje wyłącznie jako ciąg nudnych i kłopotliwych kalendarzowych dni; jeśli wydaje mu się, że jego czyny nie mają znaczenia, że to, co robi, niczego nie zmienia, a „w dłuższej perspektywie wszyscy będziemy martwi” – to może sobie pomyśleć, że zabicie czy niezabicie człowieka nie pociąga za sobą żadnych konsekwencji, niczego nie oznacza. Jeśli całe życie traktuje się jako ciąg bezsensownych cierpień, to może nasuwać się myśl, że „usunięcia” dziecka dokonuje się nie tylko dla własnej wygody, ale również dla „dobra” dziecka, dla „oszczędzenia” mu trudności.

Przyzwolenie na aborcję wyraża poczucie braku sensu życia.

Libertariańsko-libertyński ideał stosunków społecznych opartych nie tyle na wolności, ale na swego rodzaju dowolności, jest jakiś taki marny. Jeśli w życiu chodziłoby wyłącznie o to, aby „dobrze się bawić”, popić, utrzymywać przygodne stosunki płciowe, „pocierpieć, tak jak wszyscy inni, ale przynajmniej starać się pocierpieć w luksusie, stwarzając sobie iluzję chwilowej wygody” – to byłoby po prostu słabe.

Taka filozofia życia wydaje się niezgodna z libertariańską koncepcją wolności i odpowiedzialności, przeświadczenia o tym, że człowiek potrafi działać racjonalnie, że warto patrzeć na rzeczywistość nie tylko w krótszej, ale i w dłuższej perspektywie.

Czy wolnościowcy promujący w swoich tekstach aborcję, rozwiązłość seksualną i niewiarę w sens życia mogliby z czystym sumieniem pokazać te artykuły swojej żonie, dzieciom? I powiedzieć: „Uważałem moje poglądy i postępowanie za słuszne i nadal je za takie uważam. Was też zachęcam do podobnego postępowania”?

„Ha, ha” – mogliby odpowiedzieć libertarianie-libertyni – „Żona? Dzieci? W jakich czasach żyjesz? O czym ty w ogóle mówisz? Dzisiaj już nikt tak nie myśli!” Nawet gdyby taka była prawda (a nie jest), to należałoby zapytać: A gdyby ludzie tak myśleli i postępowali – czy świat nie byłby lepszy?

Rola i odpowiedzialność ojca

„[O]jcostwo, podobnie jak macierzyństwo, rodzicielstwo i dziecięctwo, męskość i kobiecość są pojęciami wskazującymi na relacje. Przez relację rozumiemy taką właściwość jakiejś istoty, która określa jej ścisłą współzależność od jakiejś innej istoty. I tak, nie ma ojca bez matki i bez dziecka. Nie ma matki bez ojca i bez dziecka. Nie ma męża bez żony, nie ma kobiety bez mężczyzny.” (Karol Meissner OSB, Ojcostwo w układzie relacji rodziny, http://www.mateusz.pl/okarol/ok_oj.htm)

Dziecko powstaje wskutek współdziałania kobiety i mężczyzny. Odpowiedzialność za nie ponoszą obydwoje rodzice.

„Niestety wielu chrześcijan powtarza bardzo szkodliwy i błędny slogan, że aborcji dokonuje matka dziecka. Tymczasem za aborcję zawsze odpowiedzialni są obydwoje rodzice. Co więcej, doświadczenie potwierdza, że najczęściej głównym odpowiedzialnym za zabicie dziecka jest właśnie jego ojciec, a nie matka. To on w takiej sytuacji wycofuje zwykle zarówno miłość do kobiety, jak i do dziecka, któremu przekazał życie.” (ks. Marek Dziewiecki, Święty Józef – psychospołeczny portret dojrzałego mężczyzny, http://www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/swieci/s_jozef_mezcz.html)

Próby przedstawiania aborcji jako „sprawy matki”, „sprawy, o której powinna zdecydować sama kobieta” to w dużej mierze wynik tchórzliwości wielu współczesnych mężczyzn. Ci sami ludzie, którzy często w oczach współczesnego świata uchodzą za „twardzieli”, okazują się nierzadko moralnymi słabeuszami – którzy, nie dość, że sami uciekają od podjęcia odpowiedzialności za dziecko i jego matkę, to jeszcze słowem i czynem namawiają do ich niszczenia. Niekiedy może im się to wydawać nawet szlachetne – „bo przecież dałem jej pieniądze, żeby »pozbyła się« dziecka”.

W dzisiejszym świecie chyba większość ludzi czuje się pozbawiona wpływu na rzeczywistość i niejako pozwala się porywać „biegowi zdarzeń”. Nie dostrzega tego, że kształt świata zależy w dużej mierze od tego, jakie zasady postępowania zaproponują swoim dzieciom rodzice – i czy zdołają zachęcić do wcielania ich w życie. Dziwne i smutne, że niektórzy nie dostrzegają, jak bardzo świat mógłby zmienić się na lepsze, gdyby widzieli w dziecku osobę będącą darem i zadaniem, poświęcali mu tyle czasu, ile potrzeba i wierzyli, że ludzkie działanie ma sens.

„Bo zniszczysz sobie życie” – odpowiedzialność za słowo

Rodzice, którzy namawiają swoje dzieci do zabijania dzieci, posługują się często argumentem: „Musisz usunąć ciążę, bo inaczej zniszczysz sobie życie”. Nie dostrzegają, że to właśnie zamordowanie własnego dziecka bardzo poważnie grozi „zniszczeniem sobie życia”.

Nawet jeśli kobieta znajduje się w bardzo trudnej sytuacji – bo na przykład jej dziecko poczęło się w wyniku przygodnego stosunku płciowego, a ojciec dziecka okazał się tchórzem i zostawił ją samą – warto byłoby zachęcić ją do tego, aby do jednego nieodpowiedzialnego zachowania nie dokładała drugiego: „Popełniłaś błąd – żałuj i nie popełniaj następnych”. Nie brnij w zło.

Żyjemy w czasach inflacji słów. Wielu osobom wydaje się, że to, co robią, co mówią, nic nie znaczy. A tymczasem ludzie w pewien sposób „nasiąkają” postawami bliskich – liczą się ze zdaniem rodziców, przyjmują jako swoje opinie pojawiające się w środowisku przyjaciół i znajomych.

Żaden człowiek nie wie z absolutną pewnością, do kogo dotrą wypowiedziane lub napisane słowa – i jakie będą ich skutki. Tym bardziej warto byłoby zwrócić uwagę na odpowiedzialność za słowo.

Rola mediów a rola najbliższych

Dziś wielu osobom wydaje się, że nie mają na nic wpływu, że nikt się z ich zdaniem nie liczy, że nie mają żadnego sposobu, aby wpłynąć na bieg spraw. Wielkiej liczbie ludzi udało się wmówić, że nie jest ważne to, jak odnoszą się do najbliższych, co robią w domu, co mówią. Zrobiono z nich (często – jeśli nie zawsze – za ich przyzwoleniem) pokolenie bezkrytycznych konsumentów medialnej papki, którym wydaje się, że prawdziwe i ważne jest tylko to, co widzą na ekranie, to, co zostało sfotografowane albo nagrane.

Niektórzy zdają się zapominać, że w sprawach najistotniejszych, we wskazywaniu postawy życiowej, mają olbrzymi wpływ na swoich najbliższych. Człowiek nie może nie działać. Postępowanie rodziców ma wpływ na to, jakie będą ich dzieci. Jeśli rodzice dużo z dzieckiem rozmawiają – wpływa to na dziecko. Jeśli rodzice dobrowolnie zdecydują, że w wychowaniu dziecka zastąpi ich telewizor – wpływa to na dziecko. Jeśli rodzice pokazują dziecku różne ciekawe rzeczy – wpływa to na dziecko. Jeśli rodzice powierzają zadanie kontaktu z dzieckiem (szczególnie w najmłodszych latach jego życia) głównie opiekunce (może nawet określanej mianem „profesjonalnej”) albo przedszkolu – wpływa to na dziecko. Jeśli rodzice troszczą się o to, aby pokazać dziecku, że wiedza i myślenie to coś atrakcyjnego – wpływa to na dziecko. Jeśli rodzice traktują dziecko jako wroga, „wypadek”, kogoś, kogo nie powinno być – wpływa to na dziecko, a czasem kończy się pozbawieniem go życia. Jeśli rodzice traktują dziecko jako godną miłości, niepowtarzalną osobę, dar powierzony właśnie konkretnie im – wpływa to na dziecko.

Każdy człowiek jest z natury wolny. Trudno zaprzeczyć, że dziecko z rodziny patologicznej znajduje się w pewnym sensie w trudniejszej, mniej dogodnej „sytuacji wyjściowej”, może mieć „trudniejszy start” w życiu. Ale takie dziecko nie jest skazane na popełnianie tych samych błędów, co jego rodzice. Nawet narodzone dziecko, którego rodzice odnieśli się ze skrajną agresją do jego rodzeństwa, może prowadzić dobre życie (a jego rodzice mogą zrozumieć, co zrobili źle, i naprawiać to).

Pytanie, jak warto byłoby sobie postawić, brzmi: W imię czego zabijać swoje nienarodzone dziecko, wyrażając w ten sposób poczucie bezsensu istnienia? W imię czego utrudniać sobie i innym życie, pozornie „pozbywając się problemu” – a w rzeczywistości dobrowolnie decydując się na kłopoty?

Wbrew pozorom decyzja o „pozbyciu się” dziecka to nie koniec, ale początek poważnych problemów – które mogą ciągnąć się za matką i ojcem dziecka co najmniej do końca ich ziemskiego życia.

Proaborcyjni pracownicy mediów przemilczają to, co dzieje się z ludźmi, którzy zabijają własne dziecko. Dla nich koniec życia dziecka – a raczej, w ich mniemaniu, „tego czegoś” – oznacza koniec problemu. To, co dzieje się później z matką i ojcem zabitego człowieka, z innymi bliskimi, jakby nie istniało.

Tendencję do nieliczenia się z konsekwencjami czynów można po części przypisać „współczesnemu duchowi świata”, któremu poddaje się wiele osób. „Duch” ów skłania do nałogowego konsumowania coraz to nowych porcji informacyjnego kitu – niemal natychmiastowego zapominania o tym, co pięć minut wcześniej zaprezentowano jako superważną wiadomość – i żądania kolejnych newsów. W pogoni za coraz to nowszymi sensacjami i w atmosferze informacyjnej biegunki łatwo zapomnieć o tym, żeby przeznaczyć czas na przemyślenie tego, co się usłyszało, przeczytało albo obejrzało i wracać do tego, co jest wartościowe.

Ludzie często gubią się w medialnym zgiełku, w którym co i rusz odzywają się głosy za prawem do „usuwania” dzieci. Kiedy przyglądamy się wysiłkom konkretnych osób, które za pośrednictwem mediów namawiają do aborcji albo wręcz jej żądają, przypominają się słowa Josepha Ratzingera: „Bóg respektuje bezwzględnie wolność swego stworzenia. [...] [Jezus Chrystus] [n]ie traktuje [...] człowieka jako istoty niepoważnej, niezdolnej ostatecznie przyjąć odpowiedzialności za swój los. Niebo Chrystusa opiera się na wolności, pozwalającej potępionym chcieć własnego potępienia. Specyfiką chrześcijaństwa jest przekonanie o wielkości człowieka i o powadze ludzkiego życia: są w tym życiu sprawy nieodwołalne i istnieje nieodwołalne zniszczenie. Taka jest rzeczywistość i chrześcijanin musi żyć świadomy tej rzeczywistości.” (Joseph Ratzinger, Śmierć i życie wieczne, Warszawa 1986, s. 236-237)

Znaczenie decyzji poszczególnych osób

Gdyby nie było matek i ojców gotowych zabijać swoje własne dzieci, problem aborcji nie istniałby.

Kondycja moralna ludzi i kształt społeczeństwa – szczególnie dopóki istnieją jeszcze państwa – zależą w dużo większym stopniu od tego, co poszczególne osoby czynią, niż od tego, co mówi akceptowane lub tolerowane przez nich prawo.

Dlatego przed zapoznaniem się z opiniami na temat dopuszczalności aborcji w społeczeństwie bezpaństwowym, warto, aby każdy uważający się za libertarianina odpowiedział sobie na pytanie: A czy ja sam, osobiście, w jakiejkolwiek sytuacji byłbym gotów nawet rozważać możliwość zabicia swojego dziecka? Czy po prostu porzuciłbym jego matkę i stwierdził, że „to jej problem”? Czy po prostu zlekceważyłabym ojca dziecka i stwierdziła, że „to moja sprawa”? Co zrobiłbym, gdyby okazało się, że ktoś z mojej rodziny albo mój przyjaciel został rodzicem „nieplanowanego” dziecka? Co bym w takiej sytuacji powiedział, doradził? Co mówię o życiu ludzi, których nie znam bezpośrednio? Jak zachowuję się w stosunku do innych osób – w szczególności do dzieci już narodzonych?

Powyższe pytania można traktować jako wyłącznie teoretyczne. O zachowaniu każdego człowieka przekonujemy się dopiero w chwili, kiedy rozważana sytuacja ma miejsce. Nie da się jednak ukryć, że wyrabianie sobie na rozmaitych etapach życia postaw, wybieranie, których zasad chcemy się trzymać, silnie wpływa na decyzje podejmowane później – nieraz niemal automatycznie.

Cenna jest zatem deklaracja Marcina Pasikowskiego, który napisał: „jestem przeciwko aborcji w tym sensie, że sam bym jej nigdy nie popełnił”.

Ludzi się nie morduje i już

Bardzo istotną rolę w formowaniu postaw każdego człowieka mają rodzice. Od nich nabywa się pewnych odruchów, słyszy formułowane przez nich myśli, nierzadko przyjmuje ich poglądy jako swoje. Bogu dzięki, jeżeli otrzymane wzorce są właściwe. Jeśli nie – można i należy z nimi walczyć, aby zaproponować własnym dzieciom lepsze. Jak pisał Tomasz a Kempis: „Walcz dzielnie: złą siłę siłą się zwycięża”. (Tomasz a Kempis, O naśladowaniu Chrystusa, Rozdział XXI: O żalu serdecznym)

Kiedy normalny człowiek wchodzi do sklepu, nie rozważa za każdym razem: „Czy dziś coś ukraść, czy nie?”. Po prostu „coś” mówi mu: nie kradnie się – więc nie ma się nad czym zbytnio zastanawiać.

Podobnie jest z życiem nienarodzonego dziecka. Normalnemu człowiekowi w ogóle nie przychodzi do głowy, że mógłby się na nie targnąć. Po prostu – nie morduje się i już.

Jak rodzice, którzy zdecydowali o zabiciu własnego dziecka, mogą rozmawiać z jego rodzeństwem, któremu „pozwolili” się urodzić? Co mu powiedzą? Czy będą starali się tłumaczyć, że osoba, której się „pozbyli” była niepotrzebna, „nieplanowana” – a o tym, że wy, urodzeni, istniejecie, zadecydowało to, że „akurat w tym czy innym tygodniu albo miesiącu uznaliśmy, że wolno wam żyć, że mamy dosyć pieniędzy, żebyście żyli, że już jakoś to przeżyjemy, nawet z wami, jako bagażem, problemem – bo w gruncie rzeczy stanowicie dla nas przeszkodę”?

Jak uwierzyć w miłość rodzicielską tam, gdzie nienarodzonego człowieka traktuje się jako ciężar, a urodzone dzieci cierpią z powodu syndromu ocaleńca? (Por. Jacek Salij OP, Syndrom ocaleńca, http://mateusz.pl/wdrodze/nr356/18-wdr.htm)

Potrzeba uznawanej powszechnie zasady

W społeczeństwie bezpaństwowym mogą swobodnie działać obok siebie prywatni właściciele poszczególnych terenów, nieruchomości, przedmiotów, dobrowolne zrzeszenia rozstrzygające wewnętrzne spory metodami demokratycznymi, niewielkie firmy rodzinne, olbrzymie przedsiębiorstwa, w których ostateczne decyzje należą do zarządu, dobrowolne komuny, których członkowie gnieżdżą się w opuszczonych domach albo w wynajętych ekskluzywnych pokojach hotelowych. Aby ludzie wybierający tak różnorodne sposoby życia mogli pokojowo współistnieć, podejmować dobrowolną współpracę i rozstrzygać ewentualne konflikty, potrzeba istnienia pewnych „nadrzędnych” zasad, które są uznawane przez wszystkich.

Gdyby członkowie dobrowolnej komuny doszli nagle do wniosku, że nie liczą się z prawem własności i przemocą wdarli się na teren posesji pana Nowaka – usiłowaliby tym samym podważyć zasadę nieagresji. Jeśli w imię fałszywie rozumianej „wolności” przyznalibyśmy członkom takiej komuny prawo do takiej napaści, opowiedzielibyśmy się za chaosem. Harmonijna współpraca i pokojowa koegzystencja ma swoje źródło w powszechnym uznawaniu zasady nieagresji. Musi istnieć taka wspólna podstawa. Inaczej trudno w ogóle mówić o społeczeństwie wolnościowym.

Różne podejścia do aborcji w społeczeństwie wolnościowym?

Wolnościowy system konkurujących ze sobą kodeksów prawnych sprzyjałby ujednolicaniu przepisów (por. Hans-Hermann Hoppe, Idea społeczeństwa prawa prywatnego, http://luke7777777.blogspot.com/2008/03/tumaczenie-hans-hermann-hoppe-idea.html). Mogłoby się jednak zdarzyć, że na pewnym etapie kształtowania się prawa funkcjonowałyby obok siebie dwa systemy prawne – jeden dopuszczałby aborcję, a drugi zakazywałby jej jako agresji. Poszczególni ludzie mogliby podpisywać kontrakty na usługi bezpieczeństwa z osobami lub firmami, które stosowałyby którąś z tych dwóch interpretacji.

Taką sytuację można by uznać za „lepszą”, „znośniejszą” od tej, z którą mamy do czynienia w systemie etatystycznym. W społeczeństwie wolnościowym nie byłbym zmuszany do przeznaczania żadnej części mojej własności na działania zmierzające do uśmiercania nienarodzonych. Tymczasem dziś, gdy istnieje państwo, współfinansuję to, co uważam za niedopuszczalne. Z pieniędzy ukradzionych mi w podatkach funkcjonariusze państwowi opłacają „lekarzy”, którzy w majestacie państwowego prawa dokonują dzieciobójstw.

Błędem byłoby jednak twierdzić, że istnienie obok siebie dwóch systemów prawa prywatnego z różnym podejściem do aborcji stanowiłoby rozwiązanie dobre. Nawet jeżeli wszyscy uważający się za libertarian nie dojdą w jednej chwili do uznania aborcji za morderstwo – ale stworzą dwa konkurencyjne społeczeństwa wolnościowe, w jednym z których będzie wolno zabijać dzieci nienarodzone, a w drugim nie – nie można się na tym etapie zatrzymywać. Należy wciąż dążyć do odkrycia jednego, stojącego u fundamentów świata prawa i zadawać sobie pytanie: czy w ramach ogólnie uznawanej (choć przez wiele osób chyba nieświadomie) zasady nieagresji dążymy do coraz lepszego jej poznania, badamy ją, aby wyciągnąć z niej wnioski dotyczące najrozmaitszych sytuacji i zachowań – przede wszystkim tych dotyczących ochrony życia każdego człowieka? Czy uznajemy istnienie prawdy, której staramy się dociec – czy może nasz „libertarianizm” polega na głoszeniu „wolności” w oderwaniu od prawdy i odpowiedzialności, prowadząc nie do harmonijnej anarchii, ale do chaosu?

Obrona rodziny jako jeden z priorytetów libertarian

Rodzina jako podstawowa struktura anarchicznego ładu stanowi o być albo nie być społeczeństwa wolnościowego.

W rodzinie ludzie w naturalny sposób uczą się współpracować ze sobą, pomagać sobie, żyć wspólnie z innymi. W rodzinie w naturalny sposób dostrzega się wyjątkowość każdego człowieka. W rodzinie bez stosowania przymusu tworzą się autorytety i hierarchia, wytwarza się swoisty „porządek”. W wielu sytuacjach więzy rodzinne są traktowane (nawet przez zwolenników istnienia państwa) jako ważniejsze od przepisów narzucanych przemocą przez etatystów.

Ktoś mógłby powiedzieć: „Ależ w wielu rodzinach wcale nie jest normalnie! Mężowie i ojcowie katują domowników, żony i matki są bardziej zainteresowane »realizowaniem się« w pracy poza domem niż troską o najbliższych (pracą w domu), a dzieci – wychowywane przez telewizor i ulicę – stają się wprost nieznośne i niezdolne do założenia w przyszłości normalnej rodziny”. Faktycznie – w wielu rodzinach nie dzieje się dobrze. Zauważmy jednak, że zwiększanie się liczby niewłaściwie funkcjonujących rodzin, rozpowszechnianie się życia bez zobowiązań w ramach „związków partnerskich”, rozwiązłość i wrogie nastawienie względem dziecka nieodmiennie towarzyszą systemowi etatystycznemu. Tę prawidłowość podkreślał Aldous Huxley, pisząc: „W miarę jak kurczy się wolność polityczna i gospodarcza, swoboda seksualna – niejako w ramach rekompensaty – rozszerza się” (Aldous Huxley, Nowy wspaniały świat, Wstęp do wydania z roku 1946, http://luke7777777.blogspot.com/2007/03/tumaczenie-aldous-huxley-nowy-wspaniay.html). Jakby funkcjonariusze państwowi mówili tym, których uważają za swoich poddanych: „Co prawda łamiemy aksjomat nieagresji, przemocą narzucamy wam nieistniejącą faktycznie »umowę społeczną«, zmuszamy was do finansowania wojen, nie pozwalamy wam swobodnie dysponować tym, co posiadacie, ograbiamy was z dużej części waszych zarobków, utrudniamy wam odpowiedzialne życie – no ale przynajmniej poużywajcie sobie w innej dziedzinie. Współżycie płciowe bez zobowiązań i konsekwencji, swoboda zabijania nienarodzonych dzieci, eutanazja – na tym polu możecie sobie pohulać”.

Funkcjonariusze państwowi usiłują wbijać klin między żony i mężów, między rodziców i dzieci – po to, żeby utracili naturalne oparcie w rodzinie, przestali postrzegać siebie jako ludzi, żony, matki, mężów, ojców, córki, synów i widzieli się wyłącznie jako numery w urzędniczych kartotekach. Kiedy ludzie traktują się wzajemnie jak wrogowie, mają tendencję do zapominania o swoich prawdziwych wrogach – funkcjonariuszach państwowych.

Uzdrowienie stosunków międzyludzkich i budowanie społeczeństwa opartego na zasadzie nieagresji idzie przez rodzinę. Zadanie, przed którym stoimy, polega w dużej mierze na podjęciu starań o to, aby w mojej własnej rodzinie – bliższej i dalszej, w rodzinach moich przyjaciół i znajomych i w ogóle we wszystkich rodzinach troszczono się wzajemnie o swoje dobro, poważnie traktowano obowiązki wobec współmałżonka, córek i synów, kochano wszystkie dzieci i przekazywano każdemu z nich prawdę o tym, że jest potrzebne.

Jeśli członkowie rodzin zaczną się sobą wzajemnie interesować i poświęcać sobie więcej czasu, łatwiej przyjdzie im dostrzec swoje potrzeby. To z kolei może otworzyć im drogę do zastanawiania się nad tym, co służy dobru konkretnego drugiego człowieka. Rodzice mogą zapytać na przykład: „Czy rzeczywiście właściwa jest koncepcja, aby z pewna grupa ludzi (funkcjonariusze państwowi) odbierała mi pod przymusem pieniądze, organizowała za nie »system edukacyjny«, porywała moje dziecko, umieszczała je przemocą w »placówce oświatowej«, w której będzie się usiłowało wpoić mu miłość do etatyzmu i rzekomą nadrzędność państwowych przepisów wobec norm moralnych?”.

Takie i podobne pytania powodowane troską o drugiego człowieka mogą prowadzić do uczynienia normy społecznej z indywidualnych działań wolnych i odpowiedzialnych ludzi – z transakcji dokonywanych na wolnym rynku (zwanym też niekiedy „czarnym rynkiem” albo „szarą strefą”), unschoolingu (najlepiej połączonego z wychowywaniem do samodyscypliny), homeschoolingu i tak dalej.

Myślenie i działanie bardziej „na skalę rodzinną”, „na skalę lokalną” stanowi dla libertarian wielką szansę. Trudno jednak oczekiwać, aby tym, którzy nawet do najbliższych odnoszą się ze skrajną agresją, udało się zachęcać do propozycji wolnościowych kogokolwiek.

Jak pomóc w powstaniu społeczeństwa ludzi wolnych i odpowiedzialnych, jeśli sami nie będziemy wolni i odpowiedzialni? Opowiadanie się za zezwoleniem na aborcję to w pewnym sensie podcinanie gałęzi, na której sami siedzimy. Czy jedna z ostatnich dziś ostoi normalności i anarchii, czyli rodzina, ma być miejscem, w którym dziecko czuje się bezpiecznie? Czy też ma żyć w ciągłym strachu i niepewności, targane wątpliwościami o to, czy jest chciane i kochane?

„Wiesz, akurat wtedy, kiedy się począłeś, zarabialiśmy tyle, że mogliśmy pozwolić ci żyć. Gdybyś zaczął istnieć pół roku wcześniej, kiedy mieliśmy kłopoty finansowe, zostałbyś »usunięty«. No, albo jakbyś był chory, albo jakbyśmy nie mieli czasu na zajmowanie się tobą. Albo jakbyśmy nie mieli gdzie mieszkać. Gdybyśmy nie byli jeszcze »gotowi«” – czy którykolwiek libertarianin byłby gotów powiedzieć coś takiego swojej córce albo synowi?

Jak możemy mówić, że ludzie w naturalny sposób mogą ze sobą współpracować, że brak przemocy to w stosunkach międzyludzkich norma, a jednocześnie samemu słowem lub czynem brać udział w propagowaniu fałszywego poglądu, że pewnych ludzi wolno mordować?

Czy zdrowy rozsądek jest możliwy

Niektórzy, pobudzani być może pewną niecierpliwością, mogą myśleć tak: „A może już lepiej mieć jakieś państwo – najlepiej małe – ale żeby za to panowało w nim powszechne przekonanie, że aborcja to coś złego?”.

Inni, pobudzani być może pewną niecierpliwością, mogą zadawać takie pytanie: „A może zrezygnować z angażowania się w obronę życia każdego człowieka, niech już nawet w powszechnym przekonaniu aborcja będzie czymś dopuszczalnym – byle tylko doprowadzić do zaniku państwa!”.

Obydwie te postawy, obydwa sposoby formułowania zagadnienia zdradzają pewien pesymizm myślenia. Wyraża się on w przeświadczeniu o konieczności wybierania między jednym a drugim złem.

Czy to niepoprawny optymizm twierdzić, że można zachować zdrowy rozsądek zarówno w ocenie państwa jak i dzieciobójstwa i sprzeciwiać się obydwu? Czy to niepoprawny optymizm twierdzić, że można postępować dobrze i że każdy człowiek jest w stanie odnosić się do innych bez agresji?

Katolicki Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy w Warszawie

Chwalebna jest praca prowadzona przez organizacje takie, jak Katolicki Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy w Warszawie, którego członkowie jasno deklarują: „Proponujemy adopcję zamiast aborcji, poczęcie naturalne zamiast in vitro, rodzinę zamiast placówki”. Wśród swoich celów ośrodek wymienia: „Zapewnienie doraźnej opieki nad dzieckiem bez umieszczania go w domu dziecka” oraz „Powierzenie dziecka rodzinie adopcyjnej lub zastępczej, najszybciej jak to jest możliwe zgodnie z prawem”. Ośrodek ze zrozumiałą radością informuje na swojej stronie internetowej, że „Często nawet niewielka zapomoga w okresie ciąży na dożywienie umożliwiająca przetrwanie krytycznego okresu, pomoc w pogodzeniu się z rodziną, udzielenie porad – prowadzi do wycofania się z decyzji oddania dziecka do adopcji – co uważamy za nasz wielki sukces”.

Pracownicy Katolickiego Ośrodka Adopcyjno-Opiekuńczego w Warszawie koncentrują się na pomaganiu tym, którzy już znajdują się w trudnej sytuacji życiowej. Jednocześnie zdają sobie sprawę z tego, że życie w normalnym środowisku rodzinnym może bardzo pomóc w zapobieżeniu wielu problemom. Piszą: „Naturalnym środowiskiem rozwoju każdego człowieka jest rodzina. W Polsce jest jednak obecnie bardzo dużo osieroconych dzieci, których nikt nie chce przyjąć do własnego domu, aby przygotować do dorosłego życia w społeczeństwie oraz nauczyć prawd wiary”. Kierują również „do rodzin katolickich [apel], aby przyszły z pomocą osieroconym dzieciom. Może to być przyjęcie dziecka w formie rodziny adopcyjnej lub zastępczej, a co najmniej rodziny zaprzyjaźnionej, wspierającej potrzebujące dziecko w jego bardzo trudnym życiu. Niech nasze świadectwo wiary zadziwi pogan i niech mówią o nas, iż prawdziwie się miłujemy”.

W deklaracji powołującej ośrodek do życia biskup Kazimierz Romaniuk zaznaczył, że „zadaniem [ośrodka] będzie ratowanie poczętego dziecka przed porzuceniem go przez naturalną matkę oraz przed umieszczeniem w państwowych placówkach opiekuńczych. Ośrodek będzie służyć pomocą w zakresie spraw związanych z przygotowaniem dzieci do umieszczenia ich w rodzinach zastępczych i rodzinnych domach dziecka”. (http://www.adopcja.org/historia_status.htm)

Czy z funkcjonariuszami państwowymi wolno w jakikolwiek sposób współpracować?

Jednocześnie na internetowej stronie Katolickiego Ośrodka Adopcyjno-Opiekuńczego w Warszawie czytamy: „Najistotniejsze zadanie w walce ze zjawiskiem sieroctwa społecznego spoczywa na Państwie, które powinno stworzyć warunki do wychowywania dziecka w rodzinie naturalnej oraz na zdrowych polskich rodzinach, które przyjmą i wychowają wszystkie osierocone dzieci.” Autorzy powyższego zdania dodają jeszcze: „Polityka społeczna państwa powinna stworzyć warunki, aby nikt z powodów trudności materialnych nie był zmuszony do opuszczenia własnego dziecka.” Innymi słowy, twierdzą, że dla osiągnięcia postulowanego przez nich, dobrego celu dopuszczalne jest posługiwanie się niemoralnymi środkami – przymuszanie ludzi przemocą lub groźbą jej użycia do oddawania pewnej grupie osób (funkcjonariuszom państwowym) swojej własności.

Jednego z motywów propagowania takiego niemoralnego postępowania można upatrywać w fakcie, że „[d]ziałalność Ośrodka jest częściowo finansowana przez [...] Powiat Warszawski”.

Kradzione pieniądze stanowią jednak tylko część budżetu Ośrodka. Współfinansuje go bowiem Kuria Biskupia oraz ofiarodawcy prywatni. Okazuje się więc, że istnieją osoby gotowe wesprzeć potrzebne i wspaniałe dzieło dobrowolnie. Czy nie dałoby się doprowadzić do takiej sytuacji, w której finansowano by je wyłącznie ze środków uzyskanych bez uciekania się do przemocy funkcjonariuszy państwowych?

Katolicki Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy w Warszawie informuje również o tym, że w swojej działalności nawiązuje „współpracę ze służbą zdrowia, domami dziecka, oddziałami opieki społecznej administracji terenowej, policji i prokuratury [...] z Sądami Rodzinnymi i Urzędami Stanu Cywilnego”.

Czy da się czynić dobro – i czynić go tak wiele, a nawet więcej niż dotychczas – rezygnując z jakiejkolwiek współpracy z funkcjonariuszami państwowymi? Czy tolerowanie ich działalności i chodzenie z nimi na pewien kompromis niszczą cały sens działania, czy stanowią tylko pewną trudność, która należy znosić w imię starań o większe dobro?

Czy i w jaki sposób publicznie komentować zaangażowanie się do pewnego stopnia we współpracę z funkcjonariuszami państwowymi? Brać od nich pieniądze i wykorzystywać je w dobrym celu, niejako „ratując” choć część tego, co zostało wcześniej ukradzione w podatkach? Czy w ten sposób nawet osoby mające zamiar przeznaczyć „uratowane” środki na czynienie dobra nie stają się przypadkiem współsprawcami kradzieży?

Być może agresywna działalność funkcjonariuszy państwowych doprowadziła już do takiej sytuacji, w której jesteśmy usprawiedliwieni, wybierając „mniejsze zło”. Jeśli nawet tłumaczymy w ten sposób naszą obecną współpracę z aparatem przymusu i przemocy, warto, aby każdy często pytał samego siebie: czy to, co robię, to „tylko” bierne tolerowanie pewnego istniejącego już i w wielkim stopniu niezależnego ode mnie zła (w celu zapobieżenia większemu złu), czy to już czynne uczestnictwo w niemoralnym postępowaniu, którego nigdy nie usprawiedliwia dążenie do osiągnięcia jakiegoś dobra?

„Co jest dozwolone przez państwo?” czy „Co jest moralne?”

Zadanie, przed którym stoją katolicy, polega na odrzuceniu myślenia kategoriami „państwowymi”. Zamiast kierować się w swoim postępowaniu i formułowaniu poglądów tym, „co jest legalne” (w rozumieniu: „sankcjonowane przez funkcjonariuszy państwowych”), warto zadawać sobie pytanie: co jest moralne?

Można też podejść do sprawy z drugiej strony i zapytać: co jest niemoralne?

Żeby zorganizować jakąkolwiek interwencję funkcjonariuszy państwa, trzeba najpierw przemocą lub groźbą użycia przemocy pozbawić pewną liczbę osób ich mienia. Żadne działanie państwa nie może się obejść bez kradzieży. Można się obawiać, że – jeśli w dążeniu do celu z góry nie odrzucimy wykorzystywania złych środków – nic dobrego z tego nie wyjdzie.

Czy współdziałanie z ludźmi, którzy może akurat w tym momencie z jakichś przyczyn opowiadają się przeciwko sankcjonowaniu prawem państwowym większości (albo wszystkich) aborcji na danym terenie, może przynieść dobre owoce? Niewiarygodni wydają się ci ludzie, którzy angażują się w działalność polityczną i – rzekomo zabiegając o każde życie ludzkie – akceptują prawo do mordowania niektórych nienarodzonych osób (np. chorych), popierają istnienie państwowej armii i dokonywane przez jej członków morderstwa, nie widzą nic niestosownego w okradaniu ludzi – tych, których wskutek konieczności płacenia państwu haraczu nie stać już na lekarstwa; tych, którzy wskutek konieczności płacenia państwu haraczu nie mogą zapłacić za potrzebną operację; tych, którym konieczność płacenia państwu haraczu utrudnia utrzymanie swojej rodziny.

„Czy wolno mi nie mordować?”

Odstąpienie od trzymania się dobrych zasad wywołuje zazwyczaj chaos. Doskonale ilustruje to sytuacja, w jakiej znajdują się lekarze, którzy zdecydowali się pracować jako funkcjonariusze państwowi, ale nie chcą uczestniczyć w mordowaniu nienarodzonych dzieci. Pracownicy szpitali, którzy dobrowolnie zdecydowali się na współpracę z instytucją opierającą się z zasady na przemocy i przymusie, nierzadko angażują się w „walkę o prawo do niezabijania”. Chcą nadal pracować jako funkcjonariusze państwowi, ale domagają się prawa do odmowy przeprowadzania aborcji – czyli do odmowy podporządkowania się w pewnym punkcie przepisom państwowym.

Oczywiście, lepiej, jeśli lekarz sprzeciwia się braniu udziału w niszczeniu ludzkiego życia – nawet jako funkcjonariusz państwa – niż gdyby miał mordować. Określenie opisanej sytuacji mianem „lepszej” nie oznacza jednak, że jest ona dobra. Jest tylko „lepsza w porównaniu z tą, która mogłaby mieć miejsce” i nie da się ukryć, że nosi znamiona paranoicznej.

Czy nieuniknione jest stawianie samego siebie w takiej chorej sytuacji? Czy da się zaangażować w praktykę medyczną na zasadach wolnorynkowych – konsekwentnie działając na rzecz ochrony życia – pomagać ludziom i zarobić na utrzymanie swojej rodziny? Czy warto dobrowolnie pakować się w sytuację, w której będzie trzeba stosować wykręty, wykazywać, że – „co prawda sam zdecydowałem się na współpracę ze niemoralną organizacją – ale pewne jej ustalenia mnie nie obowiązują”, prowadzić nieustanne boje o to, czy wolno nie czynić zła?

Pewna niestosowność argumentów społeczno-ekonomicznych

Wiele osób jako argument przeciw aborcji podaje czynniki „państwowotwórcze”, społeczne i ekonomiczne.

Na przykład prowadzące liczne strony internetowe Centrum Służby Rodzinie w Łodzi na jednej z nich przekonuje: „Należy wziąć także pod uwagę ekonomiczne i społeczne skutki aborcji – obecnie przyrost naturalny w Polsce wynosi 1,29, co oznacza diametralny spadek ilości mieszkańców i starzenie się społeczeństwa (według prognoz ONZ za 100 lat liczba Europejczyków spadnie do połowy, a według GUS za 25 lat mediana wieku Polaków z 36 lat – jak jest obecnie, wzrośnie do 50 lat).” (http://www.aborcja.info.pl/wybor.html)

Niewątpliwie da się zaobserwować społeczne i ekonomiczne skutki towarzyszące opowiedzeniu się za chronieniem życia każdego człowieka, jak i za przyzwoleniem na jego niszczenie. Jednak zbyt częste odwoływanie się do nich i czynienie z nich głównego argumentu przeciw aborcji zdaje się wskazywać na to, że przywołujący go widzą w dzieciach nie osoby obdarzone nieskończoną godnością, ale raczej trybiki w machinie państwowej, która akurat potrzebuje „świeżej krwi”.

Dopóki ludzie są gotowi zabijać swoje dzieci, to znaczy, idąc głębiej, nie widzą sensu swojego istnienia i życia swojego potomstwa, niczego nie zmieni ani wymachiwanie im przed oczami statystykami, ani twierdzenie, że „muszą mieć dzieci, bo państwo, naród albo społeczeństwo tego potrzebuje”, ani różnego rodzaju działania spod znaku inżynierii społecznej – na przykład bodźce finansowe, które rzekomo mają „zachęcić do posiadania dzieci”. Te ostatnie nierzadko skłaniają ludzi do przekazywania innym życia tylko po to, aby otrzymywać „przysługujące” z tego tytułu zasiłki. Ponadto ułatwiają urzędującym w danym czasie funkcjonariuszom państwowym wprzęganie coraz to nowych osób w tryby przymusowego państwowego systemu emerytalnego, przymusowego uczęszczania do budynków szkolnych, „tworzą” z nich nowe zastępy podatników.

Jeżeli jakiś naród lub grupa społeczna nie ma poczucia sensu istnienia i związanej z tym chęci przekazywania dzieciom życia, to zginie bez względu na inne czynniki. Demoralizujące działania funkcjonariuszy państwowych mogą tylko ten nieuchronny proces przyspieszyć. Jeśli zaś człowiek cieszy się swoim istnieniem, dostrzega sens i bogactwo swojego życia, którym może się podzielić ze swoimi dziećmi, żadne sztuczne „stymulatory” nie są mu potrzebne.

Troska o to, co jest normalne

Może już czas zaprzestać oglądania się na to, co usiłują wtłaczać nam do głów twórcy i wykonawcy kampanii „informacyjnych” obliczonych na odgórne sterowanie ruchami „mas”, mniej czasu poświęcać na (może i prawdziwe) doniesienia o tym, co przed kwadransem wydarzyło się 150, 1.500 albo 15.000 kilometrów od miejsca, gdzie mieszkamy, przywiązywać niewielką wagę do tego, co powiedzieli albo zrobili prezydenci, królowie, ministrowie, posłowie, wójtowie, konsulowie i wszyscy inni funkcjonariusze państwowi. Ograniczyć przebywanie w świecie chorych postaw i idei – wśród ludzi, którzy nie widzą sensu życia, którzy odnoszą się do dzieci z wrogością, którzy stawiają człowieka na równi ze zwierzęciem.

Do czego warto dążyć? O co się troszczyć? Co jest normalne?

Normalne jest to, że matka i ojciec są otwarci na każde nowe życie, że cieszą się każdym nowym dzieckiem, że interesują się tym, co robią ich córki i synowie, że towarzyszą im w poznawaniu świata i wyjaśniają jego funkcjonowanie; że mają dla każdego dziecka czas, że dają mu przykład, postępując zgodnie z tym, co mówią; że dbają o swoją małżeńską więź; że idą z dzieckiem na spacer do lasu, że rozmawiają z nim, że jedzą wspólnie posiłki, że grają z nim w piłkę i w karty, że uczą dziecko wolności i odpowiedzialności. Normalne jest to, że rodzice dają dziecku poczucie, iż jest kochane. I przekonanie, że ani jego matce, ani ojcu nawet przez myśl by nie przeszło, iż mogą odnieść się ze skrajną agresją wobec swojej córki, syna lub jakiegokolwiek innego człowieka.

Warto, aby katolicy pojęli, że przyzwalanie na działalność państwa w jakiejkolwiek dziedzinie życia oraz wspieranie czynem i słowem niemoralnych działań jego funkcjonariuszy oznacza opowiedzenie się za chaosem i szalenie utrudnia pomaganie wielu rodzinom. Warto, żeby libertarianie zrozumieli, iż nie da się doprowadzić do zaistnienia społeczeństwa wolnościowego (a przynajmniej bardziej wolnego niż obecnie) bez oparcia go o rodziny, w których panują zdrowe relacje.

Stała troska o dobro drugiej osoby i pomaganie jej w mądrym korzystaniu z wolności – bez odwoływania się do gróźb i przymusu – stanowi zadanie trudne, ale możliwe do zrealizowania. Jak mówił 5 kwietnia 2008 r. Benedykt XVI: „Kościół zachowuje niezłomną ufność w człowieka i w jego zdolność do podniesienia się z upadku. Wie on, że z pomocą łaski wolność człowieka jest zdolna do definitywnego i wiernego daru z siebie, co umożliwia zawarcie małżeństwa między mężczyzną i kobietą jako nierozerwalnego związku; wie, że ludzka wolność nawet w najtrudniejszych sytuacjach jest zdolna do nadzwyczajnych aktów poświęcenia i solidarności, aby przyjąć życie nowej istoty ludzkiej. Można zatem się przekonać, że te «nie», które Kościół wypowiada w swym nauczaniu moralnym i na których jednostronnie koncentruje się niekiedy uwaga opinii publicznej, są w rzeczywistości wielkimi «tak» afirmującymi godność osoby ludzkiej, jej życie i jej zdolność kochania. Są one wyrazem niezmiennej ufności, że pomimo swych słabości ludzie potrafią sprostać temu wielkiemu powołaniu, do którego zostali stworzeni, czyli miłości.” (Benedykt XVI, Otoczmy opieką osoby zranione, „Osservatore Romano”, wydanie polskie, 5/2008, s. 28)